Ceza soruşturmalarında HTS ve baz istasyonu kayıtları incelenirken en sık karşılaşılan değerlendirmelerden biri, sanıkların veya sanık ile mağdurun telefonlarının aynı saatlerde aynı baz istasyonundan sinyal vermesidir.
Özellikle cinayet, yağma, uyuşturucu ticareti, hırsızlık, dolandırıcılık ve örgütlü suç dosyalarında bu kayıtlar kişiler arasında bağlantı bulunduğunun göstergesi olarak ileri sürülebilmektedir.
Ancak iki telefonun aynı baz istasyonundan sinyal vermesi, telefonların aynı baz istasyonunun kapsama alanı içerisinde bulunduğunu gösterebilirse de kişilerin yan yana bulunduğunu, buluştuğunu veya birlikte suç işlediğini tek başına ispatlamaz.
Baz istasyonları yalnızca birkaç metrelik bir alana hizmet veren sistemler değildir.
Aynı baz istasyonunun kapsama alanında çok sayıda konut, işyeri, cadde, sokak ve hatta farklı mahalleler bulunabilir. Özellikle nüfusun yoğun olduğu İstanbul gibi büyükşehirlerde aynı anda yüzlerce veya çok daha fazla cep telefonunun aynı baz istasyonundan hizmet alması olağandır.
Bu nedenle ceza yargılamasında:
“Sanık A ile Sanık B’nin telefonları aynı baz istasyonundan sinyal vermiştir. O halde bu kişiler olay tarihinde birlikte hareket etmişlerdir.”
şeklindeki değerlendirme tek başına yeterli değildir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu da aynı baz istasyonundan sinyal vermenin tek başına kişilerin bir araya geldikleri veya buluştukları anlamına gelmeyeceğini açıkça kabul etmektedir.
Aynı Baz İstasyonundan Sinyal Vermek Ne Demektir?
Cep telefonları mobil haberleşme sırasında baz istasyonları üzerinden şebekeye bağlanmaktadır.
HTS kayıtlarının incelenmesi sonucunda bir telefonun belirli bir tarih ve saatte hangi baz istasyonundan hizmet aldığı tespit edilebilir.
İki ayrı telefonun aynı zaman diliminde aynı baz istasyonundan sinyal vermesi, bu cihazların söz konusu baz istasyonunun hizmet verdiği alan içerisinde bulunmuş olabileceğine ilişkin teknik bir veri sağlar.
Ancak bundan daha ileri bir sonuç çıkarılabilmesi için ek değerlendirme gerekir.
Aynı Baz İstasyonu Aynı Konum Anlamına Gelir Mi?
Hayır.
Aynı baz istasyonundan sinyal almak, telefonların aynı koordinatta bulunduğu anlamına gelmez.
Baz istasyonunun kapsama alanının büyüklüğüne göre iki telefon arasında yüzlerce metre veya daha fazla mesafe bulunabilir.
Dolayısıyla aynı baz istasyonu verisi, GPS sistemi gibi kişilerin kesin konumlarını göstermez.
Aynı Baz İstasyonundan Sinyal Veren İki Kişi Yan Yana Mıdır?
Böyle bir sonuç tek başına baz kayıtlarından çıkarılamaz.
İki kişi aynı mahallede farklı evlerde bulunabilir.
Biri evinde, diğeri işyerinde olabilir.
Aynı cadde üzerinde fakat birbirlerinden uzakta bulunabilirler.
Hatta bir kişi araçla bölgeden geçerken diğer kişi bölgede ikamet ediyor olabilir.
Her iki telefonun aynı baz istasyonundan sinyal vermesi bütün bu ihtimallerle uyumlu olabilir.
Yargıtay Aynı Baz İstasyonundan Sinyal Verilmesi Hakkında Ne Diyor?
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2022/195 Esas, 2023/450 Karar sayılı kararında konu ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.
Ceza Genel Kurulu, baz istasyonlarının kapsama alanında aynı anda birçok cep telefonunun bulunabileceğini ve özellikle nüfusun yoğun olduğu bölgelerde çok sayıda telefonun aynı baz istasyonundan sinyal verebileceğini vurgulamıştır.
Bu nedenle farklı kişilerin kullandığı cep telefonlarının aynı baz istasyonunun kapsama alanında bulunmasının ve sinyal vermesinin tek başına bu kişilerin bir araya geldikleri veya buluştukları anlamına gelmeyeceği kabul edilmiştir.
Bu yaklaşım, HTS ve baz kayıtlarının ceza yargılamasında nasıl değerlendirilmesi gerektiği açısından son derece önemlidir.
Yargıtay’ın Önceki Kararlarında da Aynı Yaklaşım Var Mı?
Evet.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 24.03.2015 tarihli, 2014/247 Esas ve 2015/60 Karar sayılı kararında da telefonların aynı baz istasyonundan sinyal vermesi değerlendirilmiştir.
Kararda baz istasyonlarının geniş kapsama alanlarının bulunabileceğine dikkat çekilmiş; özellikle birbirine yakın yerlerde oturan, çalışan veya tesadüfen bölgeden geçen insanların telefonlarının aynı baz istasyonundan sinyal vermesinin olağan olduğu belirtilmiştir.
Bu nedenle aynı baz istasyonundan sinyal verilmesinin, sanıkların bir araya geldiklerini ve görüştüklerini kabul etmek için tek başına yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
İstanbul Gibi Büyükşehirlerde Aynı Baz Kaydının Önemi Nedir?
Nüfusun yoğun olduğu büyükşehirlerde baz istasyonu kayıtlarının yorumlanmasında daha dikkatli olunmalıdır.
Örneğin Esenyurt’ta aynı baz istasyonunun kapsama alanında çok sayıda apartman, işyeri, alışveriş alanı ve yol bulunabilir.
İki kişinin telefonlarının aynı baz istasyonundan sinyal vermesi, yalnızca aynı geniş bölgede bulunmuş olabileceklerini gösterebilir.
Bundan kişilerin buluştukları sonucu doğrudan çıkarılamaz.
Aynı Mahallede Yaşayan İki Kişinin Aynı Bazdan Sinyal Vermesi Normal Midir?
Evet.
Kişilerin evleri birbirine yakınsa telefonlarının sürekli aynı veya benzer baz istasyonlarından hizmet alması son derece olağan olabilir.
Bu nedenle HTS incelemesinde yalnızca suç tarihindeki kayıt değil, kişinin normal zamanlardaki baz kullanım örüntüsü de önemlidir.
Sanığın Telefonu Daha Önce de Aynı Bazdan Sinyal Veriyorsa Ne Olur?
Bu durum baz kaydının sanık aleyhindeki delil değerini önemli ölçüde etkileyebilir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 10.03.2020 tarihli, 2018/171 Esas ve 2020/169 Karar sayılı kararında da sanığın kullandığı hattın olay saatinde belirli bir bölgeden baz sinyali almasının sanık aleyhine değerlendirilebileceği; ancak hattın daha önceki tarihlerde de aynı bazdan birçok kez sinyal aldığının belirlenmesi karşısında bu durumun sanık aleyhine delil teşkil etmediği kabul edilmiştir.
Dolayısıyla suç tarihindeki baz kaydının kişinin olağan hareketleriyle karşılaştırılması önemlidir.
İki Sanığın Aynı Bazdan Sinyal Vermesi Suç Ortaklığını İspatlar Mı?
Hayır.
Ceza hukukunda iştirak için kişilerin yalnızca aynı bölgede bulunmaları yeterli değildir.
Sanıkların suçun işlenmesi konusunda birlikte hareket ettiklerinin ve somut suç bakımından gerekli iştirak iradesinin bulunduğunun delillerle ortaya konulması gerekir.
Aynı baz kaydı bu değerlendirmede yardımcı bir veri olabilir ancak tek başına müşterek faillik veya yardım etme sonucunu doğurmaz.
Aynı Baz Kaydı Sanıkların Buluştuğunu İspatlar Mı?
Tek başına hayır.
Örneğin iki sanığın telefonları saat 20.15’te aynı baz istasyonundan sinyal vermiş olabilir.
Bu kayıt, her iki telefonun aynı baz kapsama alanında bulunmuş olabileceğini gösterebilir.
Ancak kişilerin aynı evde, aynı araçta, aynı kafede veya aynı sokakta bulunduğunu kendiliğinden göstermez.
Buluşma iddiasının başka delillerle desteklenmesi gerekir.
Aynı Bazdan Sinyal Veren Kişiler Birbirleriyle Görüşmüş Sayılır Mı?
Hayır.
Aynı baz istasyonunun kapsama alanında bulunmak ile telefon görüşmesi yapmak farklı teknik verilerdir.
Kişilerin birbirlerini arayıp aramadıkları HTS iletişim trafiğinden ayrıca incelenmelidir.
Aynı baz kaydı kişilerin birbirleriyle telefon görüşmesi yaptıklarını dahi tek başına göstermez.
Telefonla Görüşme ve Aynı Baz Birlikte Varsa Ne Olur?
Bu durumda delilin anlamı güçlenebilir ancak yine suçun işlendiği otomatik olarak kabul edilemez.
İki kişinin birbirleriyle telefon görüşmesi yaptığı ve aynı zaman diliminde aynı baz istasyonunun kapsama alanında bulunduğu tespit edilebilir.
Bu durum kişilerin aynı bölgede bulunmuş olabileceğini destekleyebilir.
Ancak görüşmenin içeriği bilinmiyorsa görüşmenin suçla ilgili olduğu ayrıca ispatlanmalıdır.
Aynı Baz İstasyonu Telefon Görüşmesinin İçeriğini Gösterir Mi?
Hayır.
HTS ve baz kayıtları iletişim trafiğine ilişkin bilgi sağlayabilir.
Klasik HTS kaydı telefon görüşmesinde ne konuşulduğunu göstermez.
Dolayısıyla iki kişinin olaydan kısa süre önce görüşmesi ve aynı baz alanında bulunması, görüşmede suç planladıklarını tek başına göstermez.
Aynı Baz İstasyonundan Sinyal Vermek Olay Yerinde Bulunmayı İspatlar Mı?
Tek başına kesin olarak ispatlamaz.
Suç mahallinin belirli bir baz istasyonunun kapsama alanında bulunması ile telefonun tam suç mahallinde bulunması aynı şey değildir.
Baz istasyonunun kapsama alanındaki herhangi bir noktadan sinyal alınmış olabilir.
Bu nedenle bazın koordinatı ve kapsama alanı araştırılmalıdır.
Baz İstasyonunun Kapsama Alanı Neden Önemlidir?
Çünkü aynı baz kaydının delil değeri kapsama alanının büyüklüğüne göre değişebilir.
Örneğin aynı baz istasyonu hem suç mahallini hem sanığın evini kapsıyorsa telefonun bu bazdan sinyal vermesi sanığın suç mahallinde bulunduğunu ayırt etmeye yetmez.
Aynı durum iki sanığın farklı adreslerinin aynı baz kapsama alanında bulunması bakımından da geçerlidir.
Baz İstasyonunun Koordinatı Tek Başına Yeterli Midir?
Hayır.
Baz istasyonunun fiziksel koordinatının bilinmesi yalnızca başlangıç noktasıdır.
Bazın hangi alanlara hizmet verdiği de belirlenmelidir.
Baz istasyonu bir noktada bulunmasına rağmen farklı yönlere ve daha geniş bir bölgeye hizmet verebilir.
Sektör Bilgisi Neden Önemlidir?
Baz istasyonlarının antenleri farklı sektörlere veya yönlere hizmet verebilir.
Teknik kayıtlar imkân veriyorsa telefonun hangi sektör üzerinden hizmet aldığı belirlenerek bulunabileceği alan daha ayrıntılı değerlendirilebilir.
Ancak sektör bilgisi dahi her durumda telefonun metre hassasiyetinde kesin konumunu göstermez.
Daraltılmış Baz Çalışması Nedir?
Daraltılmış baz çalışması, mevcut teknik veriler kullanılarak telefonun bulunabileceği alanın mümkün olduğunca ayrıntılı biçimde belirlenmeye çalışılmasıdır.
Baz istasyonlarının koordinatları, kapsama alanları, sektör veya yön bilgileri ve sinyal zamanları birlikte incelenebilir.
Özellikle aynı baz istasyonundan sinyal veren kişilerin gerçekten birbirlerine yakın olup olmadığının araştırıldığı dosyalarda önem taşıyabilir.
Yargıtay Güncel Kararlarında Daraltılmış Baz Çalışması İstiyor Mu?
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2024/404 Esas, 2026/95 Karar sayılı ve 18.02.2026 tarihli kararında bu konuda ayrıntılı araştırma yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Ceza Genel Kurulu, sanıkların ve maktullerin kullandıkları telefonların sinyal aldığı baz istasyonlarının tam koordinatlarının ve kapsama alanlarının araştırılmasını; mümkünse kişilerin görüşme veya mesaj sırasında hangi bölge, sektör veya yönden sinyal aldığının belirlenmesini veya daraltılmış baz sinyali çalışması yapılmasını istemiştir.
Ayrıca sonuçların saatleriyle birlikte ölçekli harita üzerinde gösterilmesi ve diğer delillerle karşılaştırılması gerektiği kabul edilmiştir.
Bu yaklaşım, yalnızca “aynı bazdan sinyal verdiler” tespitinin yeterli olmadığını göstermektedir.
Aynı Baz Kaydından Kişiler Arasındaki Mesafe Hesaplanabilir Mi?
Tek başına klasik baz kaydından iki kişi arasındaki kesin mesafe belirlenemez.
“Aynı bazdan sinyal verdiklerine göre aralarında 50 metre vardı” şeklindeki değerlendirme teknik dayanağı bulunmadığı sürece doğru değildir.
Her iki telefon bazın kapsama alanının farklı noktalarında bulunabilir.
Aynı Baz Kaydı Aynı Araçta Bulunulduğunu Gösterir Mi?
Hayır.
İki telefonun aynı baz istasyonundan sinyal vermesi, telefonların aynı araçta bulunduğunu göstermez.
Böyle bir sonuca ulaşılması için kamera görüntüleri, plaka kayıtları, fiziki takip, tanık anlatımları veya başka destekleyici deliller bulunması gerekebilir.
Aynı Baz Kaydı Aynı Evde Bulunulduğunu Gösterir Mi?
Hayır.
Baz istasyonu kayıtları bina veya daire düzeyinde kesin konum tespiti sağlayan bir sistem değildir.
Aynı baz kapsama alanındaki farklı binalarda bulunan telefonlar aynı bazdan sinyal verebilir.
Sanık ile Mağdurun Telefonunun Aynı Bazdan Sinyal Vermesi Önemli Midir?
Önemli olabilir ancak tek başına yeterli değildir.
Özellikle sanık mağdurla hiç karşılaşmadığını savunuyorsa aynı zaman dilimindeki baz kayıtları araştırılabilir.
Ancak aynı baz kaydından hareketle kişilerin mutlaka yüz yüze geldikleri sonucuna ulaşılamaz.
Sanık ile Maktul Aynı Bazdan Sinyal Veriyorsa Cinayet İspatlanmış Olur Mu?
Hayır.
Bu kayıt belirli koşullarda sanığın olay bölgesinde bulunmuş olabileceğine ilişkin destekleyici veri sağlayabilir.
Ancak kasten öldürme suçunun sanık tarafından işlendiğinin ayrıca ispatlanması gerekir.
Aynı bölgede bulunmak ile öldürme eylemini gerçekleştirmek aynı şey değildir.
Uyuşturucu Davasında Alıcı ve Satıcının Aynı Bazdan Sinyal Vermesi Satışı İspatlar Mı?
Tek başına ispatlamaz.
Alıcı olduğu ileri sürülen kişi ile sanığın telefonlarının aynı bazdan sinyal vermesi, kişilerin aynı geniş bölgede bulunmuş olabileceğini gösterebilir.
Ancak uyuşturucu alışverişinin gerçekten gerçekleştiğinin ayrıca ortaya konulması gerekir.
Uyuşturucu maddenin ele geçirilmesi, fiziki takip, mesajlaşmalar, para hareketleri, güvenilir tanık veya alıcı beyanları ve diğer deliller önem taşıyabilir.
Hırsızlık Dosyasında Sanığın Telefonunun Olay Yeri Bazından Sinyal Vermesi Yeterli Midir?
Tek başına yeterli kabul edilmemelidir.
Özellikle sanık olay bölgesinde ikamet ediyor veya çalışıyorsa telefonunun bu bazdan sinyal vermesi tamamen olağan olabilir.
Sanığı hırsızlık eylemine bağlayan kamera kaydı, parmak izi, DNA, teşhis, suç eşyasının ele geçirilmesi veya başka deliller bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Yağma Dosyasında Aynı Baz Kaydı Yeterli Midir?
Aynı şekilde tek başına yeterli değildir.
Sanıkların telefonlarının aynı bölgede bulunması suç ortaklığını doğrudan ispatlamaz.
Fail teşhisi, kamera görüntüsü, mağdur beyanı, suçta kullanılan araç veya silah, ele geçirilen eşya ve diğer maddi deliller birlikte değerlendirilmelidir.
Örgüt Davasında Aynı Bazdan Sinyal Vermek Örgüt Üyeliğini İspatlar Mı?
Hayır.
Örgüt üyeliğinin unsurları ayrıca ortaya konulmalıdır.
Kişilerin aynı bölgede bulunmaları veya birbirleriyle telefon görüşmeleri yapmaları, iletişimin ve ilişkinin niteliği ortaya konulmadan tek başına örgüt üyeliğinin ispatı değildir.
Sanıklar Aynı Bazdan Defalarca Sinyal Veriyorsa Ne Olur?
Tekrarlanan kayıtlar tek bir kayda göre daha anlamlı olabilir.
Ancak yine kişilerin olağan yaşam alanları araştırılmalıdır.
Aynı mahallede yaşayan, aynı işyerinde çalışan veya düzenli olarak aynı bölgede bulunan kişilerin telefonlarının sürekli aynı bazlardan sinyal vermesi olağan olabilir.
Bu nedenle frekans kadar bağlam da önemlidir.
Sanıklar Farklı Şehirlerde Yaşıyor Ama Olay Günü Aynı Bazdan Sinyal Veriyorsa Ne Olur?
Bu durum daha dikkat çekici bir teknik veri olabilir.
Özellikle kişilerin normal yaşam alanları birbirinden uzaksa ve yalnızca suç tarihindeki kritik zaman diliminde aynı bölgede baz kaydı oluşmuşsa bu kayıt diğer delillerle birlikte daha güçlü anlam taşıyabilir.
Ancak yine kişilerin tam olarak buluştukları veya suç işledikleri sonucuna yalnızca bu kayıttan ulaşılamaz.
Baz Kaydının Delil Değeri Her Dosyada Aynı Mıdır?
Hayır.
Baz kaydının delil değeri somut olayın koşullarına göre değişir.
Sanığın bölgede yaşayıp yaşamadığı, çalışıp çalışmadığı, oradan düzenli geçip geçmediği, bazın kapsama alanı, kayıtların sıklığı, suç saati ve diğer deliller önemlidir.
Otoyoldaki Baz İstasyonundan Sinyal Vermek Ne Anlama Gelir?
İşlek yol güzergâhlarında bulunan baz istasyonları çok sayıda araç ve telefon tarafından kullanılabilir.
Telefonun bu bazdan sinyal vermesi kişinin bölgede bulunmuş olabileceğini gösterebilir ancak kişinin yolun belirli bir noktasında durduğunu veya başka biriyle buluştuğunu tek başına göstermez.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu da işlek otoyol güzergâhları gibi alanlarda baz verilerinin ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Baz Kaydı ile Kişinin Normal Yaşam Alanı Karşılaştırılmalı Mıdır?
Evet.
Sanığın evinin, işyerinin ve düzenli kullandığı güzergâhların baz kayıtlarıyla karşılaştırılması önemlidir.
Suç tarihindeki sinyal, sanığın her gün kullandığı bazdan geliyorsa bunun anlamı ile daha önce hiç kullanmadığı uzak bir bölgedeki bazdan gelmesinin anlamı aynı değildir.
Telefonun Olaydan Önce ve Sonra Nereden Sinyal Verdiği Önemli Midir?
Evet.
Yalnızca suç saatindeki tek kayıt yerine olay öncesi ve sonrasındaki hareketliliğin incelenmesi daha anlamlı olabilir.
Telefonun bir bazdan diğerine geçişleri belirli ölçüde hareket örüntüsü oluşturabilir.
Ancak baz değişiklikleri de teknik olarak dikkatle değerlendirilmelidir.
Aynı Baz Kaydı Kamera Görüntüsüyle Desteklenirse Ne Olur?
Bu durumda delil değeri artabilir.
Örneğin kamera kaydında iki sanığın birlikte bir araca bindiği görülüyor ve telefonları da aynı zaman diliminde bölgedeki bazlardan sinyal veriyorsa deliller birbirini destekleyebilir.
Burada mahkûmiyet yalnızca baz kaydına değil, birbirini doğrulayan delil bütününe dayanır.
Aynı Baz Kaydı Plaka Tanıma Sistemiyle Desteklenirse Ne Olur?
PTS veya benzeri kayıtlar aracın belirli bir güzergâhtaki hareketini gösterebilir.
Sanığın araçla bağlantısı ayrıca ortaya konulmuşsa bu kayıtlarla baz verilerinin zaman ve konum bakımından örtüşmesi delilin gücünü artırabilir.
Ancak yine her delilin güvenilirliği ayrı ayrı incelenmelidir.
Aynı Baz Kaydı HTS Görüşmeleriyle Desteklenirse Ne Olur?
İki kişinin aynı zaman diliminde birbirleriyle görüşmesi ve aynı baz bölgesinde bulunması önemli olabilir.
Ancak bu durum yine görüşmenin içeriğini göstermez.
Kişiler arasında meşru bir sosyal, ailevi veya ticari ilişki bulunabilir.
Suç bağlantısı diğer delillerle kurulmalıdır.
Aynı Baz Kaydı Teşhisle Desteklenirse Ne Olur?
Teşhisin usulüne uygun ve güvenilir olması halinde baz kaydı ile birlikte değerlendirilebilir.
Ancak usulsüz veya güvenilirliği tartışmalı bir teşhis ile geniş kapsama alanına sahip bir baz kaydının birlikte bulunması otomatik olarak mahkûmiyet için yeterli değildir.
Her delilin kendi ispat gücü ayrıca değerlendirilmelidir.
Aynı Baz Kaydı Tek Başına Kuvvetli Suç Şüphesi Oluşturur Mu?
Bu değerlendirme somut olayın koşullarına göre yapılmalıdır.
Bazın bulunduğu yer, kapsama alanı, kişinin olağan yaşam alanı, kayıtların zamanı ve sıklığı ile diğer soruşturma delilleri birlikte incelenmelidir.
Dolayısıyla her aynı baz kaydının otomatik olarak aynı derecede kuvvetli şüphe oluşturduğu söylenemez.
Aynı Baz Kaydı Tutuklama İçin Tek Başına Yeterli Midir?
Tutuklama bakımından CMK m.100 kapsamında kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ile ayrıca bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir.
Aynı baz istasyonu kaydının somut dosyada ne ölçüde suç şüphesi oluşturduğu ayrıca değerlendirilmelidir.
Geniş bir kapsama alanına ilişkin ve kişinin olağan yaşam alanıyla uyumlu baz kaydının tek başına taşıdığı anlam sınırlı olabilir.
Kolluğun “Sanıklar Aynı Yerdeydi” Şeklindeki HTS Tutanağı Yeterli Midir?
Kolluğun teknik veriden çıkardığı sonuç denetlenebilir olmalıdır.
Yalnızca “sanıkların telefonları aynı bazdan sinyal verdiğinden aynı yerde oldukları anlaşılmıştır” şeklindeki soyut değerlendirme yeterli görülmemelidir.
Hangi bazın söz konusu olduğu, koordinatı, kapsama alanı, sektör bilgisi ve bu sonuca hangi teknik yöntemle ulaşıldığı açıklanmalıdır.
Yargıtay Kolluk Tarafından Hazırlanan Baz Tutanaklarını Nasıl Değerlendiriyor?
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2022/195 Esas, 2023/450 Karar sayılı kararında, kolluk tarafından hazırlanan baz inceleme tutanaklarının teknik dayanaklarının denetlenebilir olması gerektiği vurgulanmıştır.
Baz istasyonlarının koordinatları, kapsama alanları, olay tarihindeki durumları ve mümkünse telefonların hangi yön veya sektörden sinyal aldığı araştırılmadan soyut tutanaklarla sonuca gidilmesi eksik araştırma oluşturabilir.
Baz İstasyonlarının Kapsama Alanı Zaman İçinde Değişebilir Mi?
Teknik altyapı zaman içerisinde değişebilir.
Yeni baz istasyonları kurulabilir, mevcut istasyonların yapılandırması veya hizmet alanı değişebilir.
Bu nedenle özellikle eski tarihli suçlarda baz istasyonunun olay tarihindeki teknik durumunun araştırılması önemlidir.
Bugünkü kapsama verisinin yıllar önceki olaya doğrudan uygulanması yanıltıcı olabilir.
Baz Kayıtlarının Bilirkişi Tarafından İncelenmesi Gerekir Mi?
Teknik uyuşmazlığın belirleyici olduğu dosyalarda bilirkişi incelemesi gerekebilir.
Özellikle aynı bazdan sinyal veren iki telefonun gerçekten ne ölçüde yakın bölgelerde bulunmuş olabileceğinin değerlendirilmesi teknik uzmanlık gerektirebilir.
Raporun kullanılan verileri ve ulaşılan sonucu açıkça göstermesi gerekir.
Harita Üzerinde Baz Analizi Yapılması Neden Önemlidir?
Baz istasyonlarının koordinatları, kapsama alanları, olay yeri, sanıkların ev ve işyerleri ile sinyal zamanları harita üzerinde birlikte gösterildiğinde verinin anlamı daha açık hale gelir.
Örneğin suç mahallinin ve sanığın evinin aynı kapsama alanında olduğu bu şekilde görülebilir.
Bu durum savunma açısından son derece önemli olabilir.
Sanık Baz Kaydına Nasıl İtiraz Edebilir?
Savunmada yalnızca “baz kaydını kabul etmiyoruz” denilmesi yerine teknik itirazların somutlaştırılması daha etkilidir.
Baz istasyonunun koordinatı ve olay tarihindeki kapsama alanı araştırılabilir.
Sektör ve yön bilgileri istenebilir.
Sanığın evi ve işyerinin aynı baz kapsama alanında olup olmadığı belirlenebilir.
Olaydan önceki ve sonraki HTS kayıtları getirtilerek sanığın normal hareket örüntüsü karşılaştırılabilir.
Gerekirse teknik bilirkişi incelemesi ve daraltılmış baz çalışması talep edilebilir.
Aynı Baz Kaydı Sanık Lehine Kullanılabilir Mi?
Evet.
Örneğin iddia makamı iki sanığın suç mahallinde buluştuğunu ileri sürerken teknik inceleme sonucunda baz istasyonunun çok geniş bir bölgeye hizmet verdiği ve sanıkların evlerinin de aynı kapsama alanında bulunduğu ortaya çıkabilir.
Bu durumda aynı baz kaydı iddia makamının ileri sürdüğü kadar güçlü bir delil olmayabilir.
Sanığın Başka Yerde Olduğunu Gösteren Baz Kaydı Önemli Midir?
Evet.
Sanığın kullandığı telefonun suç saatinde olay yerinden uzak bir bölgede ve olay mahallini kapsamayan baz istasyonlarından sinyal verdiğinin teknik olarak ortaya konulması savunmayı destekleyebilir.
Ancak hattın fiilî kullanıcısının sanık olup olmadığı yine değerlendirilmelidir.
Telefonun Sanık Adına Kayıtlı Olması Telefonu Sanığın Kullandığını Kesin Gösterir Mi?
Hayır.
Abonelik sahibi ile fiilî kullanıcı farklı kişiler olabilir.
Özellikle aile içinde veya yakın kişiler arasında başkası adına kayıtlı hatların kullanılması mümkündür.
Bu nedenle baz kayıtları kişiden önce telefon hattı ve cihazla bağlantılı teknik verilerdir.
Aynı Baz Kaydı Varsa Ama Hatları Başka Kişiler Kullanıyorsa Ne Olur?
Bu durumda teknik kaydın doğrudan sanıklara yüklenebilmesi için hatların olay tarihinde kimler tarafından fiilen kullanıldığının belirlenmesi gerekir.
Abonelik kaydı tek başına her durumda yeterli değildir.
IMEI kayıtları, görüşülen kişiler, mesajlar ve diğer deliller bu konuda kullanılabilir.
Aynı Baz İstasyonu Kaydı Hukuka Uygun Delil Olmak Zorunda Mıdır?
Evet.
Ceza muhakemesinde mahkûmiyet hukuka uygun şekilde elde edilen delillere dayanmalıdır.
CMK m.135 telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler içermektedir.
Anayasa m.38 ve CMK m.217 kapsamında hukuka aykırı şekilde elde edilen delillerin hükme esas alınması mümkün değildir.
Aynı Baz Kaydı Varsa Mahkeme Otomatik Mahkûmiyet Verebilir Mi?
Hayır.
Mahkeme baz kaydının somut olay bakımından neyi ispatladığını değerlendirmelidir.
Sanıkların aynı baz alanında bulunmaları ile suçu birlikte işlemeleri arasında ayrıca delilsel bağlantı kurulmalıdır.
Ceza mahkûmiyeti varsayıma değil, her türlü makul şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delillere dayanmalıdır.
“Sanıkların Telefonları Aynı Bazdan Sinyal Verdi, O Halde Birlikteydiler” Gerekçesi Yeterli Midir?
Tek başına böyle bir gerekçe yeterli değildir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun açık yaklaşımına göre farklı kişilere ait telefonların aynı baz istasyonunun kapsama alanında bulunması, tek başına kişilerin bir araya geldiklerini veya buluştuklarını göstermez.
Mahkemenin baz kaydının kapsamını ve diğer delillerle ilişkisini açıklaması gerekir.
Aynı Baz Kaydının Yanlış Yorumlanması Bozma Sebebi Olabilir Mi?
Somut olayın niteliğine göre olabilir.
Özellikle mahkûmiyetin önemli ölçüde baz kayıtlarına dayandığı dosyalarda baz istasyonlarının koordinatları, kapsama alanları ve sektör bilgileri araştırılmadan kesin konum çıkarımı yapılması eksik araştırma oluşturabilir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2022/195 Esas, 2023/450 Karar sayılı kararı bu konuda önemli bir örnektir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2026 Tarihli Kararı Neden Önemlidir?
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 18.02.2026 tarihli, 2024/404 Esas ve 2026/95 Karar sayılı kararında HTS ve baz verilerinin ayrıntılı teknik incelemeye tabi tutulması gerektiği yeniden vurgulanmıştır.
Kararda baz istasyonlarının tam koordinatlarının ve kapsama alanlarının belirlenmesi, mümkünse hangi sektör veya yönden sinyal alındığının araştırılması, daraltılmış baz sinyali çalışması yapılması ve sonuçların saatleriyle birlikte ölçekli harita üzerine işlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu yaklaşım baz kayıtlarından kesin sonuç çıkarılmadan önce teknik sınırların ortaya konulması gerektiğini göstermektedir.
Aynı Baz İstasyonundan Sinyal Vermesi Suçu İspatlar Mı?
Tek başına hayır.
İki telefonun aynı baz istasyonundan sinyal vermesi;
kişilerin aynı baz kapsama alanında bulunmuş olabileceklerini gösterebilir.
Ancak kişilerin yan yana bulunduğunu kesin olarak göstermez.
Buluştuklarını tek başına göstermez.
Aynı araçta veya aynı evde olduklarını göstermez.
Birlikte suç işlediklerini göstermez.
Telefon görüşmesinin içeriğini göstermez.
Ve tek başına kişinin suçun faili olduğunu ispatlamaz.
Bu teknik veri diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.
Sonuç
Ceza yargılamasında telefonların aynı baz istasyonundan sinyal vermesi önemli bir teknik veri olabilir. Ancak bu verinin ispat gücü olduğundan fazla genişletilmemelidir.
Aynı baz istasyonu, aynı konum demek değildir.
Aynı baz istasyonu, kişilerin yan yana olduğu anlamına gelmez.
Aynı baz istasyonu, kişilerin buluştuğunu tek başına göstermez.
Aynı baz istasyonu, birlikte suç işlendiğini tek başına ispatlamaz.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun yaklaşımı da bu yöndedir.
Özellikle baz istasyonlarının geniş kapsama alanlarının bulunabileceği ve aynı anda çok sayıda cep telefonunun aynı bazdan hizmet alabileceği dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle sanıkların telefonlarının aynı bazdan sinyal vermesinden hareketle kişilerin birlikte oldukları kabul edilmeden önce baz istasyonunun koordinatı, kapsama alanı, olay tarihindeki teknik durumu, sektör ve yön bilgileri, sanıkların normal yaşam alanları ve olay öncesi-sonrası baz hareketleri araştırılmalıdır.
Gerekli durumlarda daraltılmış baz çalışması yaptırılmalı ve teknik veriler saatleriyle birlikte harita üzerinde gösterilmelidir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2022/195 Esas, 2023/450 Karar sayılı kararında açıkça belirtildiği üzere, farklı kişilerin kullandığı cep telefonlarının aynı baz istasyonu kapsama alanında bulunması ve sinyal vermesi tek başına kişilerin bir araya geldikleri veya buluştukları anlamına gelmez.
Aynı şekilde Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2024/404 Esas, 2026/95 Karar sayılı güncel kararında baz istasyonlarının koordinat ve kapsama alanlarının araştırılması, mümkünse sektör/yön bilgilerinin tespit edilmesi, daraltılmış baz çalışması yapılması ve teknik sonuçların diğer delillerle karşılaştırılması gerektiği vurgulanmıştır.
Sonuç olarak ceza mahkemesinin yapması gereken, “aynı bazdan sinyal verdiler, dolayısıyla birlikteydiler” şeklinde varsayımsal bir değerlendirme yapmak değildir.
Asıl soru şudur:
Baz istasyonu verileri, diğer hukuka uygun delillerle birlikte değerlendirildiğinde sanıkların gerçekten bir araya geldiklerini ve isnat edilen suçu işlediklerini her türlü makul şüpheden uzak biçimde ortaya koyuyor mu?
Bu sorunun cevabı olumsuzsa yalnızca aynı baz istasyonu kaydından hareketle mahkûmiyet kurulamaz.
Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA
Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51
Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul
Web: avukatumutsarikaya.com
Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde HTS ve baz istasyonu kayıtlarının incelenmesi, daraltılmış baz çalışması, telekomünikasyon kayıtlarının değerlendirilmesi, ceza soruşturması ve kovuşturması, şüpheli ve sanık müdafiliği, delil yetersizliği, ağır ceza davaları, istinaf ve temyiz başvuruları ve diğer ceza hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.
