Telefonunuza gelen bir mesaj, kapınıza bırakılan bir çağrı kâğıdı ya da karakoldan gelen bir arama… “İfadeniz alınacak” cümlesi çoğu kişide ciddi bir endişe yaratır. Oysa ifade süreci, haklarınızı bildiğiniz ve doğru hazırlandığınız takdirde kontrol edilebilir bir aşamadır. Bu yazıda savcılık veya kolluk tarafından ifadeye çağrılan kişilerin bilmesi gereken temel hakları ve dikkat edilmesi gereken noktaları açıklıyoruz.
Hangi Sıfatla Çağrıldığınızı Öğrenin
İlk yapılması gereken, şüpheli, tanık veya müşteki (mağdur) sıfatlarından hangisiyle çağrıldığınızı öğrenmektir. Haklarınız ve yükümlülükleriniz bu sıfata göre değişir. Örneğin tanıklar kural olarak doğruyu söyleme yükümlülüğü altındadır; şüpheliler ise susma hakkına sahiptir. Çağrı kâğıdında veya arayan kolluk görevlisinden bu bilgiyi, dosya numarasını ve ilgili birimi öğrenmeniz önemlidir.
Şüpheli Olarak İfade Verirken Haklarınız
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 147. maddesi, şüphelinin ifadesi alınırken şu hakların kendisine hatırlatılmasını zorunlu kılar:
- Hakkındaki suçlamanın ne olduğunu öğrenme hakkı,
- Müdafi (avukat) seçme ve hukuki yardımından yararlanma hakkı; avukat seçecek durumda değilse baro tarafından avukat atanmasını isteme hakkı,
- Yakalanma halinde bir yakınına haber verilmesini isteme hakkı,
- Yasal haklarını kullanarak susma hakkı; yani suçlamaya ilişkin açıklamada bulunmama hakkı,
- Şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteme hakkı,
- Lehine olan hususları ileri sürme hakkı.
Susma hakkının kullanılması aleyhe yorumlanamaz. İfade tutanağını imzalamadan önce dikkatlice okumak ve söylemediğiniz bir ifadenin tutanağa geçmediğinden emin olmak da en temel haklarınızdandır.
Zorunlu Müdafilik: Avukatın Kanunen Zorunlu Olduğu Haller
CMK m.150’ye göre aşağıdaki durumlarda, şüphelinin talebi aranmaksızın baro tarafından müdafi görevlendirilir:
- Şüphelinin çocuk olması,
- Kendisini savunamayacak derecede malul, sağır veya dilsiz olması,
- Soruşturma konusu suçun alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi.
İfadeye Gitmezsem Ne Olur?
Savcılık tarafından usulüne uygun çağrı kâğıdıyla çağrılan şüpheli gelmezse, Cumhuriyet savcısı şüphelinin zorla getirilmesine karar verebilir (CMK m.145). Bu nedenle çağrıyı görmezden gelmek yerine, belirtilen gün ve saatte avukatınızla birlikte gitmeniz veya mazeretinizi bildirerek yeni bir tarih talep etmeniz daha sağlıklıdır.
İfadeye Gitmeden Önce Yapılması Gerekenler
- Dosya hakkında bilgi edinin: Suçlamanın konusu, müşteki ve olay tarihi hakkında bilgi edinmeye çalışın. Avukatınız, kısıtlama kararı yoksa dosyayı inceleyebilir.
- Belgelerinizi hazırlayın: Lehinize olan mesaj kayıtları, dekontlar, sözleşmeler, kamera kayıtlarının bulunduğu yerler gibi bilgileri not edin. Kamera kayıtları genellikle kısa sürede silindiğinden, bunların korunmasını hızlıca talep etmek önemlidir.
- Tutarlı olun: Sonradan değiştirilen ifadeler güvenilirliği zedeleyebilir. Bu konuda ifade değiştirmek hakkındaki yazımıza bakabilirsiniz.
- Avukatınızla önceden görüşün: İfade sırasında avukatınız yanınızda bulunabilir, sorulara ilişkin hukuki yönlendirme yapabilir ve tutanağın doğru tutulmasını denetleyebilir.
Karakolda Alınan İfade ile Savcılık İfadesi Arasındaki Fark
Kolluk (polis veya jandarma) tarafından alınan ifadenin hükme esas alınabilmesi için, ifadenin müdafi huzurunda alınmış ve hâkim veya mahkeme önünde şüpheli ya da sanık tarafından doğrulanmış olması gerekir (CMK m.148/4). Ayrıntılı bilgi için karakolda avukatsız verilen ifade yazımızı inceleyebilirsiniz.
Esenyurt, Beylikdüzü ve Büyükçekmece’de Soruşturma Süreci
Bu ilçelerde işlendiği iddia edilen suçlara ilişkin soruşturmalar kural olarak Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından; Bahçeşehir (Başakşehir) için ise Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür. İfadeniz bu başsavcılıklarda veya bağlı karakollarda alınabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İfadeye avukatla gitmek zorunlu mu?
Zorunlu müdafilik hallerinde baro tarafından avukat atanır; diğer durumlarda avukatla gitmek zorunlu değildir ancak haklarınızın korunması açısından önerilir.
İfadede susma hakkımı kullanırsam aleyhime olur mu?
Hayır. Susma hakkı anayasal bir haktır ve kullanılması aleyhe yorumlanamaz.
Tanık olarak çağrıldım, avukat götürebilir miyim?
Tanıklar da avukat eşliğinde gidebilir; ancak tanığın doğruyu söyleme yükümlülüğü bulunduğunu ve bazı yakınlar için tanıklıktan çekinme hakkı olduğunu unutmamak gerekir.
İfadeden sonra gözaltına alınır mıyım?
Bu, suçun niteliğine ve delil durumuna bağlıdır. İfade için çağrılmak tek başına gözaltı veya tutuklama anlamına gelmez.
Hukuki Destek ve İletişim
Esenyurt, Beylikdüzü, Büyükçekmece ve Bahçeşehir başta olmak üzere İstanbul Avrupa Yakası’nda bu konuda hukuki bilgi almak veya dosyanızı değerlendirmek için iletişim sayfamızdan Av. Umut Sarıkaya’ya ulaşabilirsiniz. İlgili sayfalar: ceza hukuku, Esenyurt avukat, Büyükçekmece avukat.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işleminizden önce bir avukata danışmanız önerilir.
