Evlilik birliği içerisinde eşlerin ekonomik konulardaki davranışları yalnızca kişisel mali durumlarını değil, çoğu zaman aile bütçesini ve ortak yaşamın sürdürülebilirliğini de doğrudan etkiler. Eşlerden birinin önemli miktardaki borçlarını diğer eşten gizlemesi, sürekli borçlanmasına rağmen gerçeği açıklamaması veya borçların ortaya çıkması sonucunda aile ekonomisinin ciddi şekilde zarar görmesi boşanma davasında kusur değerlendirmesine konu olabilir.
Özellikle gizlenen borçlar nedeniyle eve icra evraklarının gelmesi, haciz tehdidinin ortaya çıkması, diğer eşin borçları kapatmak zorunda bırakılması veya eşler arasındaki güven ilişkisinin ciddi biçimde zedelenmesi halinde bu davranışlar evlilik birliğinin temelinden sarsılması bakımından önem taşıyabilir.
Ancak her borcun diğer eşe bildirilmemesi tek başına ve otomatik olarak boşanma sebebi değildir. Borcun miktarı, kaynağı, neden gizlendiği, aile ekonomisine etkisi ve davranışın sürekliliği somut olayın koşullarına göre birlikte değerlendirilmelidir.
Borç Gizlemek Boşanma Sebebi Sayılır Mı?
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesine göre evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa boşanma davası açılabilir.
Eşlerden birinin sürekli borçlanması ve bunu diğer eşten bilinçli biçimde gizlemesi, özellikle ortak hayatı ve aile ekonomisini etkileyen boyuta ulaşmışsa evlilik birliğinin sarsılmasına neden olan vakıalardan biri olarak ileri sürülebilir.
Burada önemli olan yalnızca “borçlu olmak” değildir. Kişinin borç sahibi olması tek başına kusurlu olduğu anlamına gelmez. Asıl önem taşıyan; borcun diğer eşten neden gizlendiği, aile bütçesine nasıl yansıdığı, borçların ödenmesi konusunda eşin nasıl davrandığı ve diğer eşin bundan ne şekilde etkilendiğidir.
Yargıtay Eşten Gizlenen Borçları Nasıl Değerlendiriyor?
Yargıtay kararlarında ekonomik davranışların boşanmadaki kusur değerlendirmesine konu edildiği görülmektedir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/859 Esas, 2023/3702 Karar sayılı kararına konu uyuşmazlıkta erkeğin eşinin haberi olmaksızın bankalardan kredi çekerek borçlandığı ve kredi borçları nedeniyle eve haciz evraklarının geldiği vakıaları kusur değerlendirmesinde dikkate alınmıştır.
Benzer şekilde Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2016/16861 Esas, 2018/5575 Karar sayılı kararında eşinden habersiz kredi çekmek suretiyle gerçekleştirilen davranış “güven sarsıcı davranış” olarak değerlendirilmiştir.
Bu kararlar, ekonomik davranışların evlilik ilişkisindeki güven unsurundan tamamen bağımsız değerlendirilemeyeceğini göstermektedir.
Bununla birlikte her somut olayın kendi özellikleri bulunmaktadır. Borcun varlığı kadar borcun nedeni, miktarı, diğer eşten gizlenme biçimi ve evlilik birliğine etkisi de önemlidir.
Eşin Ailesinden ve Arkadaşlarından Gizlice Borç Alması Kusur Sayılır Mı?
Borçlanmanın mutlaka bankadan kredi kullanılması şeklinde gerçekleşmesi gerekmez.
Eşin diğer eşten habersiz biçimde aile üyelerinden, akrabalarından, arkadaşlarından veya üçüncü kişilerden sürekli borç para alması da boşanma davasında değerlendirmeye konu olabilir.
Özellikle borçların ödenmemesi nedeniyle üçüncü kişilerin diğer eşe başvurması, aile içerisinde huzursuzluk çıkması veya borçların diğer eş tarafından ödenmek zorunda kalınması halinde olayın evlilik birliği üzerindeki etkisi daha belirgin hale gelebilir.
Gizlenen Borçlar Nedeniyle Eve Haciz Gelmesi
Eşin borçlarını gizlemesinin en ağır sonuçlarından biri, diğer eşin borçların varlığını ancak icra takibi veya haciz tehdidi ortaya çıktığında öğrenmesidir.
Örneğin eş uzun süre borçlarını gizlemiş ve sonrasında müşterek konuta ödeme emri veya hacizle ilgili evraklar gelmişse, bu durum yalnızca ekonomik bir problem olmaktan çıkıp eşler arasındaki güven ilişkisini de doğrudan etkileyebilir.
Yargıtay kararlarına yansıyan uyuşmazlıklarda da eşten gizli kullanılan krediler nedeniyle müşterek konuta haciz evraklarının gelmesi kusur değerlendirmesinde dikkate alınmıştır.
Eşin Sürekli Borçlanması Kusur Sayılır Mı?
Bir kişinin hayatının belirli bir döneminde ekonomik sıkıntı yaşaması veya zorunlu ihtiyaçları nedeniyle borçlanması tek başına boşanmada kusurlu olduğu anlamına gelmez.
Ancak kontrolsüz biçimde sürekli borçlanılması, mevcut borçları kapatmak amacıyla yeni borçlar alınması, kredi kartlarının sürekli doldurulması ve bütün bunların diğer eşten gizlenmesi farklı değerlendirilebilir.
Özellikle eşin uyarılmasına rağmen aynı davranışlara devam etmesi ve aile ekonomisini sürdürülemez hale getirmesi kusur değerlendirmesinde önem kazanabilir.
Kumar ve Bahis Borçlarının Gizlenmesi
Borçların hangi nedenle ortaya çıktığı da önemlidir.
Kumar, bahis veya benzeri faaliyetlerden kaynaklanan borçların diğer eşten gizlenmesi ve aile gelirinin bu borçların kapatılmasında kullanılması halinde davranışın ağırlığı artabilir.
Bu durumda mahkeme yalnızca borcun gizlenmesini değil, aile ekonomisini tehlikeye düşüren davranışların tamamını birlikte değerlendirebilir.
Eşin Kredi Kartı Borçlarını Gizlemesi Boşanma Sebebi Olur Mu?
Kredi kartı borçları da diğer borçlar gibi somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir.
Eşin olağan ve aile ihtiyaçlarından kaynaklanan kredi kartı borçları ile aile bütçesini aşan kişisel harcamalar sonucunda ortaya çıkan ve uzun süre diğer eşten gizlenen yüksek miktardaki borçlar aynı nitelikte değildir.
Kredi kartlarının limitlerinin sürekli doldurulması, borçların başka kredilerle kapatılması ve bu ekonomik durumun diğer eşten saklanması, evlilik birliğindeki ekonomik güveni ciddi şekilde etkileyebilir.
Gizlenen Borç Diğer Eşi Borçlu Yapar Mı?
Eşin borcunu gizlemesi ile diğer eşin bu borçtan hukuken sorumlu olması farklı meselelerdir.
Evlilik devam ederken eşlerden birinin borçlanması, diğer eşin her durumda ve otomatik olarak bu borcun borçlusu olduğu anlamına gelmez. Borcun hukuki niteliği, işlemin kim tarafından yapıldığı, diğer eşin sözleşmeye taraf olup olmadığı ve somut işlemin özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Dolayısıyla bir borcun boşanma davasında kusur oluşturması ile alacaklı tarafından diğer eşten talep edilip edilemeyeceği birbirinden ayrı hukuki konulardır.
Eşin Borçlarını Gizlediği Nasıl İspatlanır?
Boşanma davasında “eşimin çok fazla borcu vardı ve bunları benden gizledi” şeklindeki soyut bir anlatımla yetinilmemesi gerekir.
Borçların mümkün olduğunca somutlaştırılması önemlidir.
Banka kredi kayıtları, kredi kartı hesap hareketleri, kredi sözleşmeleri, ödeme planları, icra dosyaları, ödeme emirleri, haciz tutanakları, banka hesap hareketleri, taraflar arasındaki mesajlaşmalar ve tanık anlatımları somut olayın özelliklerine göre delil olarak değerlendirilebilir.
Özellikle borç nedeniyle icra takibi başlatılmışsa ilgili icra dosyasının getirtilmesi, borcun miktarının ve ortaya çıkış tarihinin belirlenmesi bakımından önemli olabilir.
Boşanma Davasında Banka ve İcra Kayıtları İstenebilir Mi?
Borçlanma vakıasının uyuşmazlık bakımından önemli olduğu durumlarda banka ve icra kayıtlarının mahkeme aracılığıyla celbi talep edilebilir.
Ancak talebin mümkün olduğunca somutlaştırılması gerekir. Hangi banka, hangi kredi, hangi dönem veya hangi icra dosyasının iddiayla bağlantılı olduğunun belirtilmesi delilin değerlendirilmesini kolaylaştıracaktır.
Örneğin eşin belirli tarihler arasında farklı bankalardan kredi kullandığı iddia ediliyorsa bu dönem ve bankalar belirtilerek ilgili kayıtların getirtilmesi talep edilebilir.
Borçlarını Gizleyen Eş Tazminat Öder Mi?
Borçların gizlenmesinin kusur olarak değerlendirilmesi, tek başına otomatik olarak maddi veya manevi tazminata hükmedileceği anlamına gelmez.
Boşanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat taleplerinin şartları Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesi kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Mahkeme boşanmaya neden olan olayların tamamını, tarafların kusur derecelerini, mevcut veya beklenen menfaatlerin zarar görüp görmediğini ve kişilik haklarına saldırı bulunup bulunmadığını dikkate alır.
Bu nedenle gizli borçlanma diğer kusurlu davranışlarla birlikte kusur oranının belirlenmesinde ve boşanmanın mali sonuçlarının değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Borçların Sonradan Öğrenilmesine Rağmen Evliliğe Devam Edilmesi
Boşanma davalarında dikkat edilmesi gereken konulardan biri de affetme veya en azından hoşgörüyle karşılama değerlendirmesidir.
Eşin borçları öğrendikten sonra davranışı açıkça affetmesi veya olaydan sonra uzun süre evlilik birliğine devam edilmesi bazı durumlarda söz konusu vakıanın kusur olarak ileri sürülmesi bakımından tartışma yaratabilir.
Bu nedenle borcun ne zaman öğrenildiği, sonrasında tarafların birlikte yaşamaya devam edip etmediği ve borçlanma davranışının tekrar edip etmediği somut olay bakımından önem taşır.
Boşanma Dilekçesinde Gizlenen Borçlar Nasıl Anlatılmalıdır?
Boşanma davasında ekonomik davranışların soyut ifadeler yerine somut olaylarla açıklanması önemlidir.
“Davalı sürekli borç yapmıştır” demek yerine hangi tarihlerde hangi borçların ortaya çıktığı, bu borçların nasıl öğrenildiği, diğer eşten nasıl gizlendiği ve aile hayatına hangi sonuçları doğurduğu açıklanmalıdır.
Örneğin borçlar nedeniyle müşterek konuta icra evrakı gelmişse, diğer eş kredi çekerek bu borçları kapatmak zorunda bırakılmışsa veya aile ihtiyaçları karşılanamaz hale gelmişse bunların ayrı ayrı açıklanması kusur değerlendirmesi bakımından önemlidir.
Sonuç
Eşin borçlarını gizlemesi, özellikle sürekli ve yüksek miktarda borçlanılması, borçların aile ekonomisini ciddi şekilde etkilemesi, diğer eşin bu borçları ödemek zorunda bırakılması veya borçların ancak icra ve haciz işlemleri sonucunda öğrenilmesi halinde boşanma davasında kusurlu davranış olarak değerlendirilebilir.
Ancak her borç ve her borç gizleme olayı kendiliğinden boşanma sebebi değildir. Borcun nedeni, miktarı, aile bütçesine etkisi, diğer eşten neden gizlendiği ve tarafların diğer davranışları birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle eşin borçlarını gizlemesine dayalı boşanma davalarında banka kayıtları, kredi ve kredi kartı belgeleri, icra dosyaları ve taraflar arasındaki ekonomik ilişkiyi ortaya koyabilecek diğer deliller önem taşımaktadır.
Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA
Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51
Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul
Web: avukatumutsarikaya.com
Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde boşanma davası, çekişmeli boşanma davası, boşanmada kusur tespiti, eşten borç gizlenmesi, gizli borçlanma, ekonomik şiddet, aile ekonomisini tehlikeye düşüren davranışlar, maddi ve manevi tazminat, nafaka, velayet, mal paylaşımı, boşanma davalarında deliller ve diğer aile hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.
