İcra takibinde haciz işleminin borçluya ait mal, hak ve alacaklar üzerinde gerçekleştirilmesi gerekir. Ancak uygulamada borçlunun ailesiyle birlikte yaşadığı evde, başka bir kişiye ait işyerinde veya üçüncü kişiye ait malların bulunduğu bir adreste haciz yapılması sonucunda borçluya ait olmayan malların da haczedilmesi mümkündür.
Örneğin borçlunun anne ve babasının evinde bulunan televizyon, borçlunun eşine ait ziynet eşyası, üçüncü bir şirkete ait makine veya borçlunun kiraladığı işyerindeki başka bir kişiye ait mal haczedilmiş olabilir.
Bu durumda malın gerçek sahibi olan üçüncü kişi hukuken korumasız değildir.
İcra ve İflas Kanunu’nun 96 ve devamı maddelerinde düzenlenen istihkak prosedürü, başkasının borcu nedeniyle kendi malı haczedilen üçüncü kişinin mülkiyet hakkını korumayı amaçlamaktadır.
Ancak hangi tarafın dava açacağı, ispat yükünün kimde olduğu ve haczin devam edip etmeyeceği özellikle malın haciz sırasında kimin elinde bulunduğuna göre değişmektedir.
Bu nedenle üçüncü kişiye ait mal haczedildiğinde ilk yapılması gereken, istihkak iddiasının zamanında ileri sürülmesi ve haczin İİK m.96-97 kapsamında mı yoksa İİK m.99 kapsamında mı değerlendirilmesi gerektiğinin belirlenmesidir.
Üçüncü Kişiye Ait Mal Haczedilebilir Mi?
İcra takibinin temel amacı borçluya ait malvarlığı değerlerinin haczedilerek alacağın tahsil edilmesidir.
Dolayısıyla kural olarak üçüncü kişiye ait bir mal borçlunun borcu nedeniyle haczedilemez.
Ancak haciz sırasında bir malın gerçekte kime ait olduğu her zaman kesin olarak belirlenemeyebilir.
Özellikle borçlunun elinde bulunan bir taşınırın başka bir kişiye ait olduğunun ileri sürülmesi halinde icra memurunun haciz mahallinde ayrıntılı bir mülkiyet yargılaması yapması mümkün değildir.
Bu nedenle kanun üçüncü kişiye ait olduğu iddia edilen malın haczedilebilmesi ihtimalini kabul etmiş ve gerçek mal sahibine istihkak iddiası ve istihkak davası yoluyla koruma sağlamıştır.
İstihkak İddiası Nedir?
İstihkak iddiası, haczedilen malın borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olduğunun veya üçüncü kişinin mal üzerinde mülkiyet ya da rehin hakkı bulunduğunun ileri sürülmesidir.
İİK m.96’ya göre borçlu, elinde bulunan bir malı başkasının mülkü veya rehni olarak gösterirse ya da üçüncü kişi haczedilen mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia ederse icra dairesi bu iddiayı haciz ve icra tutanaklarına geçirir.
Dolayısıyla üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülen mal bakımından mülkiyet iddiasının açıkça ortaya konulması gerekir.
İstihkak Davası Nedir?
İstihkak davası, haczedilen mal üzerinde üçüncü kişinin ileri sürdüğü hakkın korunmasını ve şartları oluştuğunda mal üzerindeki haczin kaldırılmasını sağlayan davadır.
Davanın amacı borçlunun borcunu ortadan kaldırmak değildir.
Amaç, borçluya ait olmayan bir malın borçlunun borcu nedeniyle cebri icraya konu edilmesini engellemektir.
Örneğin borçlu A’nın borcu nedeniyle C’ye ait makine haczedilmişse C, şartlarına göre istihkak iddiasında bulunarak makinenin kendisine ait olduğunu ileri sürebilir.
İstihkak İddiası Kaç Gün İçinde Yapılmalıdır?
İİK m.96 uyarınca malın haczedildiğini öğrenen borçlu veya üçüncü kişi, haczi öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içerisinde istihkak iddiasında bulunmalıdır.
Bu süre son derece önemlidir.
Kanuna göre üçüncü kişi yedi günlük süre içerisinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybedebilir.
Bu nedenle üçüncü kişiye ait bir malın haczedildiği öğrenildiğinde beklenmemesi gerekir.
Üçüncü Kişi Haciz Sırasında Hazırsa Ne Yapmalıdır?
Üçüncü kişi haciz sırasında hazır bulunuyorsa malın kendisine ait olduğunu açıkça belirtmeli ve istihkak iddiasının haciz tutanağına geçirilmesini istemelidir.
Örneğin haczedilen televizyon, bilgisayar, makine veya başka bir eşyanın kendisine ait olduğunu belirten üçüncü kişi bu hususun haciz tutanağında açıkça yer almasını sağlamalıdır.
Mümkünse mülkiyeti gösteren fatura, banka dekontu, sözleşme veya başka belgeler de sunulmalıdır.
Ancak haciz sırasında belgenin hazır bulunmaması tek başına istihkak hakkının ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Üçüncü Kişi Haciz Sırasında Evde Değilse Ne Olur?
Üçüncü kişinin haciz sırasında hazır bulunmaması istihkak iddiasında bulunmasını engellemez.
İİK m.96 bakımından önemli olan üçüncü kişinin haczi ne zaman öğrendiğidir.
Üçüncü kişi haczi sonradan öğrenmişse öğrenme tarihinden itibaren kanuni süre içerisinde istihkak iddiasında bulunmalıdır.
Bu nedenle haciz tarihi ile üçüncü kişinin haczi öğrenme tarihi her olayda aynı olmayabilir.
İstihkak İddiası Nereye Yapılır?
İstihkak iddiası haczi gerçekleştiren icra dairesine bildirilmelidir.
Haciz sırasında ileri sürülüyorsa haciz tutanağına geçirilmesi istenmelidir.
Hacizden sonra ileri sürülecekse takip dosyasına sunulacak dilekçeyle malın üçüncü kişiye ait olduğu açıkça belirtilmeli ve istihkak iddiasında bulunulmalıdır.
İddiada hangi malın kime ait olduğu somut biçimde açıklanmalıdır.
Borçlu “Bu Mal Bana Ait Değil” Derse Yeterli Midir?
İİK m.96 borçlunun da elinde bulunan malı başka bir kişinin mülkü veya rehni olarak göstermesine imkân tanımaktadır.
Dolayısıyla borçlu haciz sırasında “bu televizyon babama aittir” veya “bu makine üçüncü şirkete aittir” şeklinde üçüncü kişi lehine istihkak iddiasında bulunabilir.
Ancak yalnızca bu beyanın yapılması uyuşmazlığın kesin olarak çözüldüğü anlamına gelmez.
Alacaklı bu iddiaya itiraz edebilir ve istihkak prosedürü devam eder.
Alacaklı İstihkak İddiasına İtiraz Edebilir Mi?
Evet.
İİK m.96 uyarınca icra dairesi istihkak iddiasını alacaklı ve borçluya bildirir ve itirazları olup olmadığını bildirmeleri için üç günlük süre verir.
Alacaklı ve borçlu bu süre içerisinde sessiz kalırsa istihkak iddiasını kabul etmiş sayılırlar.
İtiraz edilmesi halinde ise malın kimin elinde haczedildiğine göre İİK m.97 veya m.99 prosedürü gündeme gelir.
Haczedilen Mal Borçlunun Elindeyse Ne Olur?
Haczedilen mal borçlunun elinde bulunuyorsa İİK m.96 ve 97 hükümleri uygulanır.
İİK m.97/a uyarınca bir taşınır malı elinde bulunduran kişi onun maliki sayılır.
Borçlu ile üçüncü kişinin taşınır malı birlikte ellerinde bulundurmaları halinde de kural olarak mal borçlunun elinde kabul edilir.
Bu nedenle mal borçlunun elindeyken haczedilmişse üçüncü kişinin mülkiyet iddiasını güçlü delillerle ispatlaması gerekir.
Haczedilen Mal Üçüncü Kişinin Elindeyse Ne Olur?
Mal yalnızca üçüncü kişinin elindeyken haczedilmişse İİK m.99 uygulanır.
Bu durumda üçüncü kişi malın kendisine ait olduğunu ileri sürdüğünde icra müdürü alacaklıya üçüncü kişiye karşı istihkak davası açması için yedi günlük süre verir.
Alacaklı bu süre içerisinde dava açmazsa üçüncü kişinin istihkak iddiasını kabul etmiş sayılır ve mal üzerindeki haciz kalkar.
Bu nedenle malın borçlunun elinde mi yoksa üçüncü kişinin elinde mi haczedildiğinin belirlenmesi istihkak hukukunun en önemli meselelerinden biridir.
İİK 97 ile İİK 99 Arasındaki Fark Nedir?
En temel fark, dava açma yükünün hangi tarafta olduğudur.
Mal borçlunun elinde veya borçlu ile üçüncü kişinin birlikte zilyetliğinde haczedilmişse İİK m.96-97 prosedürü uygulanır ve kural olarak üçüncü kişi istihkak davası açmak durumunda kalır.
Mal yalnızca üçüncü kişinin elinde haczedilmişse İİK m.99 uygulanır ve bu defa üçüncü kişinin iddiasına karşı alacaklının dava açması gerekir.
Bu ayrım aynı zamanda ispat yükü bakımından da büyük önem taşımaktadır.
Yargıtay İİK 97 ve 99 Ayrımında Neye Bakıyor?
Yargıtay, yalnızca haciz yapılan adresin kâğıt üzerindeki niteliğine bakmamaktadır.
Haciz mahallinin borçluyla ilişkisi, borçlunun haciz sırasında orada bulunup bulunmadığı, borçluya ait evrakların bulunup bulunmadığı, adresin ticaret sicilinde kime ait olduğu, işyerinin fiilen kim tarafından işletildiği ve malların kimin hâkimiyet alanında bulunduğu birlikte değerlendirilmektedir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 29.04.2025 tarihli, 2025/970 E., 2025/3442 K. sayılı kararında haczin üçüncü kişinin ticaret sicil adresinde yapılması, haciz mahallinde borçlunun bulunmaması ve borçlu adına evrak çıkmaması dikkate alınarak malların üçüncü kişinin elinde haczedildiğinin kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu durumda İİK m.99 prosedürünün uygulanması gündeme gelmiştir.
Borçlu ile Üçüncü Kişi Aynı Evde Yaşıyorsa Ne Olur?
Borçlu ile üçüncü kişinin aynı evde yaşaması istihkak uyuşmazlıklarında özellikle önemlidir.
İİK m.97/a’ya göre borçlu ile üçüncü kişinin taşınır malı birlikte ellerinde bulundurmaları halinde mal borçlunun elinde sayılır.
Ancak kanunda bazı özel karineler de bulunmaktadır.
Bu nedenle eşlerin, anne-baba ile çocukların veya diğer aile bireylerinin birlikte yaşadığı konutlarda malın niteliği, kimin kullanımında olduğu, kimin tarafından satın alındığı ve mülkiyeti gösteren diğer deliller birlikte değerlendirilir.
Borçlunun Anne ve Babasının Evindeki Eşyalar Haczedilirse Ne Yapılabilir?
Borçlu anne ve babasının yanında yaşıyor olabilir.
Bu durum evde bulunan bütün eşyaların borçluya ait olduğu anlamına gelmez.
Anne veya babaya ait eşya haczedildiğinde malın sahibi istihkak iddiasında bulunabilir.
Fatura, banka ödeme kayıtları, eşyanın edinim tarihi ve diğer deliller mülkiyet iddiasını destekleyebilir.
Ancak borçlu da aynı konutta yaşıyorsa İİK m.97/a’daki zilyetlik ve mülkiyet karineleri nedeniyle ispat meselesi ayrıca önem kazanır.
Borçlunun Eşine Ait Mal Haczedilebilir Mi?
Borçlu olmayan eşe ait mal kural olarak diğer eşin kişisel borcu nedeniyle haczedilemez.
Ancak eşya ortak konutta bulunuyorsa haciz sırasında mülkiyet konusunda uyuşmazlık çıkabilir.
Borçlu olmayan eş malın kendisine ait olduğunu ileri sürerek istihkak iddiasında bulunabilir.
Özellikle ziynet eşyaları, kişisel eşyalar veya eşlerden birinin kişisel malvarlığına ait değerler bakımından mülkiyetin kime ait olduğu somut delillerle değerlendirilir.
Eski Eşe Ait Eşya Haczedilirse Ne Olur?
Boşanmış eşlerden birinin kişisel borcu nedeniyle diğer eski eşe ait mal haczedilemez.
Ancak borçlunun eski adresinin değiştirilmemiş olması veya haciz mahallinde borçluya ait bazı belgelerin bulunması uygulamada uyuşmazlığa yol açabilir.
Bu durumda malın gerçek sahibi istihkak iddiasında bulunmalı ve mülkiyetini gösteren delilleri sunmalıdır.
Ev Sahibine Ait Eşya Haczedilirse Ne Yapılır?
Borçlu eşyalı bir konutta kiracı olarak yaşıyorsa konuttaki bazı mallar ev sahibine ait olabilir.
Ev sahibine ait eşya borçlunun borcu nedeniyle haczedildiğinde ev sahibi üçüncü kişi sıfatıyla istihkak iddiasında bulunabilir.
Eşyalı kira sözleşmesi, demirbaş listesi, satın alma faturaları ve ödeme kayıtları bu iddiayı destekleyebilir.
Kiracının Borcu Nedeniyle Ev Sahibinin Eşyaları Haczedilebilir Mi?
Kural olarak hayır.
Borçlunun kiracı olması, ev sahibine ait eşyaların borçlunun malı haline gelmesini sağlamaz.
Ancak haciz sırasında malların kime ait olduğu tartışmalıysa icra müdürlüğü istihkak prosedürünü işletir.
Bu nedenle özellikle eşyalı kiralamalarda sözleşmeye demirbaş listesinin eklenmesi ileride çıkabilecek uyuşmazlıklarda önemli bir delil oluşturabilir.
Şirkete Ait Mal Şirket Ortağının Borcu Nedeniyle Haczedilebilir Mi?
Şirketin tüzel kişiliği ile şirket ortağının kişisel malvarlığı birbirinden ayrıdır.
Bu nedenle kural olarak şirket ortağının şahsi borcu nedeniyle şirkete ait mal haczedilemez.
Ancak şirket ile borçlu arasında organik bağ, adres birlikteliği, işletme devri, muvazaalı işlemler veya malların fiilen borçlunun hâkimiyetinde bulunması gibi hususlar istihkak yargılamasında önem taşıyabilir.
Şirket üçüncü kişi olarak mülkiyet hakkını ileri sürebilir ve ticari defter, fatura, banka kaydı, demirbaş kaydı ve diğer delillere dayanabilir.
Borçlu Şirkete Ait Olmayan Mal Haczedilirse Ne Olur?
Borçlu bir şirketin işyerinde üçüncü bir şirkete ait makine, araç veya başka mal bulunabilir.
Bu malın haczedilmesi halinde gerçek malik şirket istihkak iddiasında bulunabilir.
Özellikle kiralama, leasing, kullanım, emanet, fason üretim veya başka bir ticari ilişki nedeniyle mal borçlunun işyerinde bulunuyorsa bu ilişkinin belgelerle açıklanması önemlidir.
Fatura Üçüncü Kişinin Adınaysa Haciz Kalkar Mı?
Fatura önemli bir delildir ancak tek başına her durumda kesin sonuç doğurmaz.
Yargıtay istihkak davalarında faturanın düzenlenme tarihini, ticari defterlere kaydedilip kaydedilmediğini, ödemenin kim tarafından yapıldığını, eşyanın nerede bulunduğunu, üçüncü kişinin ekonomik gücünü ve taraflar arasındaki ilişkiyi birlikte değerlendirebilir.
Özellikle takip veya haciz tarihinden hemen önce düzenlenmiş belgeler tek başına yeterli görülmeyebilir.
Bu nedenle istihkak davasında yalnızca faturaya dayanmak yerine mülkiyeti gösteren bütün delillerin birlikte sunulması önemlidir.
Fatura Olmadan İstihkak Davası Kazanılabilir Mi?
Mümkündür.
Mülkiyet yalnızca faturayla ispat edilmez.
Banka dekontları, kredi kartı ekstreleri, ticari defterler, vergi kayıtları, kira veya kullanım sözleşmeleri, garanti belgeleri, teslim belgeleri, servis kayıtları ve tanık anlatımları somut olayın özelliklerine göre delil olarak değerlendirilebilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da mülkiyet karinesinin aksinin tanık dâhil her türlü delille ispatlanabileceğini; ancak üçüncü kişinin sunduğu delillerin inandırıcı ve güçlü olması gerektiğini belirtmektedir.
Banka Dekontu Mülkiyeti İspatlar Mı?
Eşyanın satın alma bedelinin üçüncü kişinin banka hesabından ödendiğini gösteren kayıt önemli bir delildir.
Özellikle fatura, ödeme dekontu ve teslim belgesinin birbiriyle uyumlu olması üçüncü kişinin mülkiyet iddiasını güçlendirebilir.
Ancak mahkeme bütün delilleri birlikte değerlendirir.
Ticari Defterler İstihkak Davasında Delil Olur Mu?
Evet.
Şirketler ve tacirler bakımından ticari defterler, demirbaş kayıtları, alış faturaları, banka hareketleri ve vergi kayıtları önemli delillerdir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2024/6331 E., 2025/1087 K. sayılı kararında da takip tarihinden önce düzenlenen faturaların ticari defterlere kayıtlı olması uyuşmazlığın değerlendirilmesinde yer alan unsurlardan biri olmuştur.
Ancak istihkak iddiasının süresinde ve yetkili kişi tarafından ileri sürülmesi ayrıca gereklidir.
Tanıkla İstihkak İspatlanabilir Mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun yaklaşımına göre İİK m.97/a’daki mülkiyet karinesinin aksi tanık dâhil her türlü delille ispatlanabilir.
Ancak özellikle mal borçlunun elinde haczedilmişse üçüncü kişinin sunduğu delillerin güçlü, tutarlı ve inandırıcı olması gerekir.
Bu nedenle yalnızca soyut ve genel tanık anlatımlarına dayanılması yerine yazılı ve objektif delillerle tanık anlatımlarının desteklenmesi daha güçlü bir ispat sağlayacaktır.
Üçüncü Kişi Malı Satın Alabilecek Ekonomik Güce Sahip Olduğunu İspatlamak Zorunda Mıdır?
Bazı istihkak uyuşmazlıklarında bu husus önem taşıyabilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 01.04.2026 tarihli, 2025/428 E., 2026/199 K. sayılı kararında, borçlu lehine mülkiyet karinesinin bulunduğu durumlarda üçüncü kişinin malı hangi hukuki sebeple kazandığını ve satın alma iddiasına dayanıyorsa satın alma tarihinde bu malı edinebilecek ekonomik güce sahip olduğunu ispatlaması gerektiği belirtilmiştir.
Ayrıca malın neden borçlunun elinde bulunduğunun da makul şekilde açıklanması gerekir.
Bu nedenle istihkak davalarında yalnızca “mal benim” denilmesi çoğu zaman yeterli değildir.
Haciz Adresinin Kime Ait Olduğu Önemli Midir?
Evet.
Haciz yapılan adresin borçlunun ödeme emri tebliğ adresi, ticaret sicili adresi, faaliyet adresi veya üçüncü kişinin bağımsız işyeri olup olmadığı İİK m.97 ve 99 ayrımında önem taşıyabilir.
Ancak adres tek başına belirleyici değildir.
Borçlunun haciz mahallindeki fiili faaliyeti, evrakları, tabelalar, çalışanların beyanları ve diğer maddi olgular da değerlendirilir.
Haciz Üçüncü Kişinin Ticaret Sicili Adresinde Yapılmışsa Ne Olur?
Haczin üçüncü kişinin ticaret sicili adresinde yapılması İİK m.99’un uygulanması bakımından güçlü bir veri olabilir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2025/970 E., 2025/3442 K. sayılı kararında haczin üçüncü kişinin ticaret sicil adresinde yapılması, borçlunun haciz mahallinde bulunmaması ve borçlu adına evrak bulunmaması birlikte değerlendirilerek malların üçüncü kişinin elinde haczedildiğinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Dolayısıyla bu durumda alacaklıya İİK m.99 kapsamında dava açması için süre verilmesi gerekebilir.
İcra Müdürlüğü Yanlışlıkla İİK 97 Uygularsa Ne Yapılabilir?
Mal aslında yalnızca üçüncü kişinin elinde haczedildiği halde icra müdürlüğü İİK m.96-97 prosedürünü uygularsa üçüncü kişi müdürlük işleminin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek icra mahkemesine şikâyette bulunabilir.
Bu durumda temel uyuşmazlık, malın haciz anında kimin elinde bulunduğudur.
Mahkeme haciz mahallindeki maddi durumu değerlendirerek İİK m.97 veya m.99 hükümlerinden hangisinin uygulanması gerektiğini belirler.
Üçüncü Kişi Haczin Kaldırılmasını Doğrudan Şikâyet Yoluyla İsteyebilir Mi?
Kural olarak sırf “mal bana aittir” iddiasıyla taşınır haczinin kaldırılması doğrudan şikâyet yoluyla istenemez.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun yaklaşımına göre takip dosyasında taraf olmayan üçüncü kişinin mülkiyet iddiasının çözüm yolu istihkak prosedürüdür.
Ancak icra müdürlüğünün İİK m.97 yerine m.99’u uygulaması gerekirken yanlış prosedür işletmesi gibi icra müdürlüğü işleminin hukuka aykırılığına yönelik şikâyet hakkı ayrıca bulunmaktadır.
Bu iki yol birbirine karıştırılmamalıdır.
İstihkak İddiası Haczi Otomatik Olarak Kaldırır Mı?
Hayır.
Üçüncü kişinin “bu mal benim” demesi haczi kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
İstihkak iddiası üzerine kanunda öngörülen prosedür işletilir.
Malın kimin elinde haczedildiğine göre İİK m.97 veya m.99 uygulanır ve uyuşmazlığın sonucuna göre haczin devamına veya kaldırılmasına karar verilir.
İstihkak İddiası Satışı Durdurur Mu?
İstihkak iddiasının ileri sürülmesi üzerine takibin devamı veya ertelenmesi konusunda İİK m.97 kapsamında icra mahkemesinin vereceği karar önemlidir.
Bu nedenle yalnızca istihkak iddiasında bulunulmuş olması her durumda bütün takip işlemlerinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez.
Özellikle malın satılma ihtimali varsa gerekli hukuki başvuruların ve tedbir taleplerinin gecikmeden yapılması önemlidir.
Mal Satılmadan Önce İstihkak Davası Açılmalı Mıdır?
İstihkak iddiasının kanuni süre içerisinde ileri sürülmesi büyük önem taşır.
Hacizli malın satılması veya bedelin alacaklıya ödenmesi sürecin daha karmaşık hale gelmesine neden olabilir.
Bu nedenle üçüncü kişinin mülkiyet iddiasını mümkün olan en erken aşamada ileri sürmesi gerekir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2025/8027 E., 2026/1067 K. sayılı kararında da haczedilen para bakımından istihkak iddiasının süresinde ileri sürülmesinin dava süresi üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir.
Haczedilen Mal Satılırsa Üçüncü Kişi Hakkını Kaybeder Mi?
Her durumda otomatik olarak kaybetmez.
İİK m.97’de istihkak iddiasında bulunma imkânı verilmemiş üçüncü kişinin belirli şartlarla haczedilen şey veya satış bedeli üzerinde dava açabilmesine ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır.
Ancak malın satılması ve özellikle satış bedelinin alacaklıya ödenmesi uyuşmazlığın niteliğini değiştirebilir.
Bu aşamadan sonra genel mahkemelerde istirdat veya başka hukuki yolların gündeme gelmesi mümkündür.
Bu nedenle üçüncü kişinin haczi öğrendiğinde beklememesi gerekir.
İstihkak Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Haciz nedeniyle açılan istihkak davalarında görevli mahkeme icra mahkemesidir.
İstihkak yargılaması genel mahkemelerde görülen klasik mülkiyet davasından farklı, cebri icra hukukuna özgü bir dava niteliğindedir.
Ancak hacizli mal veya bedel bakımından istihkak yolunun artık kullanılamadığı bazı durumlarda genel mahkemelerde başka dava yolları gündeme gelebilir.
İstihkak Davasında Kim Davacı Olur?
Bu sorunun cevabı malın haciz sırasında kimin elinde olduğuna göre değişir.
Mal borçlunun elinde veya borçlu ile üçüncü kişinin birlikte zilyetliğinde haczedilmişse İİK m.96-97 kapsamında kural olarak üçüncü kişi davacı olur.
Mal yalnızca üçüncü kişinin elinde haczedilmişse İİK m.99 kapsamında alacaklıya üçüncü kişiye karşı dava açması için süre verilir.
Bu nedenle istihkak dosyalarında ilk çözülmesi gereken meselelerden biri tarafların davadaki konumudur.
İİK 99’da Alacaklı Dava Açmazsa Ne Olur?
Mal yalnızca üçüncü kişinin elinde haczedilmiş ve üçüncü kişi istihkak iddiasında bulunmuşsa icra müdürü alacaklıya üçüncü kişiye karşı dava açması için yedi gün süre verir.
Alacaklı bu süre içerisinde istihkak iddiasının reddi davası açmazsa üçüncü kişinin iddiasını kabul etmiş sayılır.
Bu durumda mal üzerindeki haciz kaldırılır.
İİK 99’da Üçüncü Kişi Kendisi Dava Açabilir Mi?
Üçüncü kişi, alacaklının dava açmasını beklemek zorunda değildir.
Yargıtay uygulamasında mal üçüncü kişinin elindeyken haczedilmiş olsa dahi üçüncü kişinin alacaklının dava açmasını beklemeden istihkak davası açmasına engel bulunmadığı kabul edilmektedir.
Ancak bu durumda İİK m.99’dan kaynaklanan ispat yükü sırf üçüncü kişi davayı önce açtı diye yer değiştirmez.
İspat Yükü Kimdedir?
İspat yükü bakımından malın haciz sırasında kimin elinde bulunduğu son derece önemlidir.
Borçlunun elinde veya borçlu ile üçüncü kişinin birlikte elinde bulunan mallar bakımından İİK m.97/a’daki mülkiyet karinesi borçlu ve dolayısıyla alacaklı lehine işler.
Bu durumda üçüncü kişinin karinenin aksini ispatlaması gerekir.
Mal yalnızca üçüncü kişinin elinde haczedilmişse İİK m.99 uygulanır ve kural olarak alacaklının malın borçluya ait olduğunu ortaya koyması gerekir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 01.04.2026 tarihli, 2025/428 E., 2026/199 K. sayılı kararı bu ayrımı açık şekilde ortaya koymaktadır.
İstihkak Davasında Hangi Deliller Kullanılabilir?
İstihkak davasında malın gerçek sahibini gösterebilecek bütün hukuka uygun deliller önemlidir.
Satış faturaları, banka dekontları, kredi kartı ekstreleri, ticari defterler, demirbaş kayıtları, kira ve leasing sözleşmeleri, teslim tutanakları, garanti belgeleri, servis kayıtları, vergi kayıtları ve tanık beyanları kullanılabilir.
Ancak delillerin haciz veya takip tarihinden önceki döneme ait olması ve birbirleriyle uyum göstermesi ispat gücünü artırır.
Hacizden Sonra Düzenlenen Fatura Geçerli Midir?
Hacizden sonra düzenlenen veya geçmiş tarihli olduğu konusunda şüphe bulunan belgelerin ispat gücü zayıf olabilir.
İstihkak yargılamasında mahkeme muvazaalı işlemlerle alacaklıdan mal kaçırılmasını da dikkate alır.
Bu nedenle üçüncü kişinin mülkiyet iddiasını hacizden önceki objektif kayıtlarla desteklemesi önemlidir.
Akrabalar Arasındaki Satış İstihkak Davasında Kabul Edilir Mi?
Akrabalar arasında gerçek bir satış yapılması hukuken mümkündür.
Ancak borçlu ile üçüncü kişinin yakın akraba olması, malların aynı yerde bulunması, satış bedelinin ödendiğine ilişkin kayıt bulunmaması veya işlemin takipten hemen önce yapılması halinde mahkeme muvazaa ihtimalini daha dikkatli inceleyebilir.
Dolayısıyla yalnızca akrabalık nedeniyle istihkak iddiası reddedilmez; ancak işlemin gerçekliği güçlü delillerle ortaya konulmalıdır.
Borçlunun Şirketi Başka Birine Devretmesi İstihkak İçin Yeterli Midir?
Hayır.
İşletmenin veya şirket hisselerinin devredilmiş olması işyerindeki bütün malların otomatik olarak üçüncü kişiye ait olduğunu göstermez.
Devir tarihi, malvarlığının kapsamı, satış bedeli, ticari defterler, faturalar, vergi kayıtları, fiili faaliyet ve taraflar arasındaki ilişki birlikte değerlendirilir.
Özellikle takipten kısa süre önce gerçekleştirilen devirlerde muvazaa iddiası gündeme gelebilir.
Üçüncü Kişinin Malı Haczedilirse Tazminat İstenebilir Mi?
İstihkak davasında tarafların kötü niyetli davranışlarına bağlı olarak İİK m.97 kapsamında tazminat hükümleri gündeme gelebilir.
Ancak tazminata hükmedilmesi için kanunda aranan özel şartların gerçekleşmesi gerekir.
Sırf üçüncü kişinin istihkak davasını kazanması her durumda otomatik olarak ayrıca tazminat alacağı anlamına gelmez.
Somut olayda haczin uygulanma şekli, tarafların kötü niyeti ve kanundaki diğer koşullar değerlendirilmelidir.
Üçüncü Kişi İstihkak İddiasında Bulunmayı Unutursa Ne Olur?
İİK m.96 uyarınca haczi öğrenen üçüncü kişi öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybedebilir.
Bu nedenle süre son derece önemlidir.
Ancak üçüncü kişiye istihkak iddiasında bulunma imkânının verilmediği veya haczin sonradan öğrenildiği durumlarda kanundaki özel hükümler ayrıca değerlendirilmelidir.
İstihkak Davasında Süre Ne Zaman Başlar?
Sürenin başlangıcı somut olayın özelliklerine göre değişebilir.
Üçüncü kişi haciz sırasında hazırsa haczi o anda öğrenmiş olur.
Haciz sırasında hazır değilse haczi fiilen öğrendiği tarih önem taşıyabilir.
Ayrıca icra müdürlüğünün istihkak prosedürü kapsamında yaptığı tebligatlar da dava süreleri bakımından önemlidir.
Bu nedenle haciz tutanağı, tebligatlar ve UYAP dosya hareketleri birlikte incelenmelidir.
Haciz Tutanağı Neden Önemlidir?
İstihkak davalarının en önemli delillerinden biri haciz tutanağıdır.
Haciz sırasında borçlunun orada bulunup bulunmadığı, işyerinin tabelası, adreste bulunan evraklar, faturalar, vergi levhası, çalışanların beyanları, üçüncü kişinin istihkak iddiası ve tarafların açıklamaları tutanağa geçirilmiş olabilir.
İİK m.97 veya m.99’un uygulanması konusunda da haciz tutanağındaki bu tespitler büyük önem taşır.
Bu nedenle haciz sırasında üçüncü kişinin beyanlarının eksiksiz biçimde tutanağa geçirilmesi gerekir.
Üçüncü Kişi Haciz Sırasında Ne Söylemelidir?
Üçüncü kişi malın kendisine ait olduğunu açık ve tereddütsüz biçimde ifade etmelidir.
Örneğin yalnızca “bu haczi kabul etmiyorum” demek yerine haczedilen malların kendisine ait olduğunu, borçlunun bu mallar üzerinde mülkiyet hakkının bulunmadığını ve istihkak iddiasında bulunduğunu açıkça belirtmesi daha doğru olacaktır.
Mümkünse hangi mallar üzerinde istihkak iddiasında bulunulduğu ayrı ayrı tutanağa geçirilmelidir.
Üçüncü Kişinin Malı Haczedildiğinde İlk Olarak Ne Yapılmalıdır?
Öncelikle haciz tutanağı temin edilmeli ve malın haciz sırasında kimin elinde bulunduğuna ilişkin tespitler incelenmelidir.
Daha sonra istihkak iddiasının süresinde ileri sürülüp sürülmediği kontrol edilmelidir.
Malın üçüncü kişiye ait olduğunu gösteren fatura, banka kaydı, sözleşme, ticari defter, teslim belgesi ve diğer deliller toplanmalıdır.
Bundan sonra dosyada İİK m.96-97 mi yoksa İİK m.99 prosedürünün mü uygulanması gerektiği belirlenmelidir.
Bu ayrım hem dava açacak tarafı hem de ispat yükünü doğrudan etkiler.
Alacaklı Açısından Üçüncü Kişinin İstihkak İddiasına Karşı Ne Yapılmalıdır?
Alacaklı, üçüncü kişinin yalnızca fatura sunmuş olmasını otomatik olarak mülkiyetin ispatı şeklinde kabul etmemelidir.
Haciz adresinin borçluyla bağlantısı, borçlunun haciz mahallindeki faaliyeti, borçlu ile üçüncü kişi arasındaki akrabalık veya ticari ilişki, faturaların tarihi, ödeme kayıtları, malların ticari defterlerde bulunup bulunmadığı ve devir işlemlerinin takip tarihine yakınlığı birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle borçlu lehine İİK m.97/a karinesinin bulunduğu durumlarda üçüncü kişinin bu karineyi çürütecek nitelikte güçlü deliller sunması gerekir.
Üçüncü Kişi Açısından En Önemli Husus Nedir?
En önemli husus süreyi kaçırmamak ve mülkiyet iddiasını yalnızca sözlü beyana bırakmamaktır.
Üçüncü kişi haczi öğrendiği anda istihkak iddiasında bulunmalı, iddiasını tutanağa geçirtmeli ve malın kendisine ait olduğunu gösteren objektif delilleri mümkün olduğunca hızlı şekilde dosyaya sunmalıdır.
Ayrıca mal yalnızca kendi zilyetliğindeyken haczedilmişse İİK m.99’un uygulanmasını özellikle talep etmelidir.
Sonuç
İcra takibinde haciz işlemi kural olarak borçluya ait mal, hak ve alacaklar üzerinde gerçekleştirilebilir. Bununla birlikte haciz sırasında malın gerçek sahibinin kesin olarak belirlenememesi nedeniyle üçüncü kişiye ait malların da haczedilmesi uygulamada mümkündür.
Başkasının borcu nedeniyle kendi malı haczedilen üçüncü kişinin temel hukuki koruma yolu istihkak iddiası ve istihkak davasıdır.
İİK m.96 uyarınca üçüncü kişi, haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içerisinde istihkak iddiasında bulunmalıdır. Haciz sırasında hazırsa malın kendisine ait olduğunu açıkça belirtmeli ve bu beyanın haciz tutanağına geçirilmesini istemelidir.
İstihkak uyuşmazlığında en önemli ayrım ise haczedilen malın kimin elinde bulunduğudur.
Mal borçlunun elinde veya borçlu ile üçüncü kişinin birlikte zilyetliğinde haczedilmişse İİK m.96-97 hükümleri uygulanır. İİK m.97/a’daki mülkiyet karinesi nedeniyle kural olarak mal borçluya ait kabul edilir ve üçüncü kişinin bu karinenin aksini ispatlaması gerekir.
Buna karşılık mal yalnızca üçüncü kişinin elinde haczedilmişse İİK m.99 uygulanır. Bu durumda icra müdürlüğü alacaklıya üçüncü kişiye karşı istihkak iddiasının reddi davası açması için yedi günlük süre verir. Alacaklı süresinde dava açmazsa üçüncü kişinin iddiasını kabul etmiş sayılır ve haciz kaldırılır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 01.04.2026 tarihli, 2025/428 E., 2026/199 K. sayılı kararında da mal borçlunun elinde veya borçlu ile üçüncü kişinin birlikte elindeyken haczedilmişse İİK m.96-97’nin; mal yalnızca üçüncü kişinin elindeyken haczedilmişse İİK m.99’un uygulanması gerektiği açıkça ortaya konulmuştur.
Üçüncü kişinin mülkiyet iddiasının ispatında fatura, banka dekontu, kredi kartı kaydı, ticari defterler, demirbaş kayıtları, kira veya leasing sözleşmeleri, teslim belgeleri ve tanık beyanları kullanılabilir. Ancak özellikle borçlu lehine mülkiyet karinesinin bulunduğu durumlarda delillerin güçlü, tutarlı ve hacizden önceki döneme ait olması büyük önem taşır.
Bu nedenle üçüncü kişiye ait malın haczedilmesi halinde yalnızca “mal bana ait” şeklinde beyanda bulunmakla yetinilmemeli; haciz tutanağı, zilyetlik durumu, İİK m.97-m.99 ayrımı, yedi günlük süre ve mülkiyet delilleri birlikte değerlendirilerek istihkak süreci yürütülmelidir.
Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA
Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51
Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul
Web: avukatumutsarikaya.com
Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde üçüncü kişiye ait malların haczi, istihkak iddiası, istihkak davası, İİK m.96-97 ve m.99 uygulaması, hacizde mülkiyet karinesi, üçüncü kişinin hacze itirazı, haczedilen malın geri alınması, taşınır haczi ve diğer icra ve iflas hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.
