Evlilik, eşlerden birinin diğer eşin sosyal hayatını tamamen kontrol edebileceği veya eşini ailesinden, akrabalarından ve arkadaşlarından uzaklaştırabileceği bir ilişki değildir. Eşlerin evlilik birliğinin gereklerine uygun davranmaları beklenmekle birlikte her eşin ailesi, akrabaları ve sosyal çevresiyle makul ölçüler içerisinde ilişki kurmaya devam etmesi doğaldır.
Bu nedenle eşlerden birinin diğer eşin arkadaşlarıyla görüşmesini sürekli yasaklaması, ailesini ziyaret etmesine engel olması, akrabalarıyla iletişim kurmasını istememesi veya eşini sistematik biçimde sosyal çevresinden uzaklaştırması boşanma davasında kusur olarak değerlendirilebilir.
Özellikle bu davranışların aşırı kıskançlık, baskı, tehdit, hakaret veya eşin dışarı çıkmasının engellenmesi gibi başka davranışlarla birlikte gerçekleşmesi halinde kusurun ağırlığı artabilir.
Ancak her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir. Belirli bir kişiyle görüşülmesine yönelik haklı ve somut bir rahatsızlık ile eşin bütün ailesi ve sosyal çevresiyle ilişkisini kesmeye yönelik sistematik baskı aynı hukuki nitelikte değildir.
Eşin Arkadaşlarıyla Görüşmesini Yasaklamak Boşanma Sebebi Midir?
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesine göre evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir.
Eşin diğer eş üzerinde sürekli sosyal baskı kurması ve arkadaşlarıyla görüşmesini engellemesi bu kapsamda kusur değerlendirmesine konu olabilir.
Özellikle “arkadaşlarınla görüşmeyeceksin”, “tek başına dışarı çıkamazsın” veya “ben izin vermeden kimseyle buluşamazsın” şeklindeki yasaklayıcı davranışların süreklilik kazanması halinde mesele yalnızca eşler arasındaki bir anlaşmazlık olmaktan çıkabilir.
Bu davranışların diğer eşi sosyal çevresinden uzaklaştırması ve evlilik birliğini çekilmez hale getirmesi halinde boşanma davasında önem taşıması mümkündür.
Yargıtay Sosyal Çevreden Uzaklaştırmayı Nasıl Değerlendiriyor?
Yargıtay kararlarında eşin sosyal çevresinden uzaklaştırılması ve arkadaşlarıyla görüşmesinin engellenmesi kusur değerlendirmesine konu olabilmektedir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/8490 Esas, 2024/7476 Karar sayılı kararına konu uyuşmazlıkta erkeğin aşırı kıskanç davranışlarda bulunduğu, kadını sosyal çevresinden kopardığı, arkadaşlarıyla görüşmesini yasakladığı ve tek başına dışarı çıkmasına engel olduğu vakıaları değerlendirilmiştir.
Benzer şekilde Yargıtay kararlarına yansıyan uyuşmazlıklarda eşin aşırı şüpheci ve kıskanç davranışları nedeniyle diğer eşin sosyal çevresinden uzaklaşması da boşanmaya neden olan olayların değerlendirilmesinde gündeme gelmektedir.
Dolayısıyla eşin sosyal ilişkilerinin sistematik şekilde sınırlandırılması, somut olayın özelliklerine göre boşanmada kusur teşkil edebilir.
Eşin Ailesiyle Görüşmesini Engellemek Kusur Sayılır Mı?
Eşin anne, baba, kardeş veya diğer yakınlarıyla görüşmesinin hiçbir haklı neden olmaksızın engellenmesi de boşanma davasında kusur olarak değerlendirilebilir.
Evlilik, eşlerden birinin kendi ailesiyle bütün ilişkisini kesmesini gerektirmez.
Eşin ailesini ziyaret etmesine izin verilmemesi, telefonla görüşmesine müdahale edilmesi, aile üyelerinin müşterek konuta gelmesinin sürekli engellenmesi veya eşin ailesiyle görüşmesi nedeniyle tartışma çıkarılması sosyal izolasyon niteliğine ulaşabilir.
Özellikle eşin uzun süre ailesinden uzaklaştırılması ve bu durumun baskı aracı olarak kullanılması kusur değerlendirmesinde önemlidir.
Eşin Akrabalarıyla Görüşmesini Yasaklamak Kusur Sayılır Mı?
Eşin yalnızca anne ve babasıyla değil, kardeşleri, teyzesi, dayısı, amcası, halası, kuzenleri veya yakın ilişki içerisinde bulunduğu diğer akrabalarıyla görüşmesinin sistematik biçimde engellenmesi de somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir.
Ancak burada davranışın nedeni önemlidir.
Belirli bir akrabanın evlilik birliğine sürekli müdahale etmesi, eşlerden birine hakaret etmesi veya aile içerisinde ciddi problemlere neden olması durumunda diğer eşin bu kişiyle ilişkilerin sınırlandırılmasını istemesi ile hiçbir somut neden bulunmaksızın bütün akrabalarla görüşmenin yasaklanması aynı değildir.
Mahkeme, sınırlamanın haklı ve makul bir nedene dayanıp dayanmadığını değerlendirecektir.
Eşin Anne ve Babasının Eve Gelmesini İstememek Kusur Sayılır Mı?
Müşterek konut eşlerden yalnızca birine ait bir yaşam alanı olarak değerlendirilemez. Evlilik birliği içerisinde konutun kullanımı konusunda eşlerin birbirlerine karşı makul davranmaları gerekir.
Eşlerden birinin diğer eşin anne ve babasının hiçbir şekilde müşterek konuta gelmesini istememesi ve bu tutumunu sürekli hale getirmesi somut olayın özelliklerine göre kusur değerlendirmesine konu olabilir.
Nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/6157 Esas, 2024/5407 Karar sayılı kararına konu uyuşmazlıkta eşinin ailesinin ortak konuta gelmesini istememe ve müşterek çocuğu eşin ailesiyle görüştürmeme davranışları da kusur değerlendirmesinde yer almıştır.
Bununla birlikte aile üyelerinin evliliğe sürekli müdahale etmesi, hakaret veya şiddet gibi olayların bulunması halinde durum ayrıca değerlendirilmelidir.
Eşi Ailesi ile Kendisi Arasında Tercih Yapmaya Zorlamak Kusur Sayılır Mı?
Eşin “ya ben ya ailen” şeklinde sürekli bir tercih yapmaya zorlanması da somut olayın koşullarına göre evlilik birliğini olumsuz etkileyebilir.
Evlilik sonrasında eşlerin kendi çekirdek ailelerini korumaları ve üçüncü kişilerin evlilik birliğine aşırı müdahalesine izin vermemeleri gerekir.
Ancak bundan eşin anne, baba, kardeş veya diğer yakınlarıyla bütün ilişkisini kesmesi gerektiği sonucu çıkarılamaz.
Haklı bir neden bulunmaksızın eşin ailesiyle görüşmesi nedeniyle sürekli tartışma çıkarılması ve eşin ailesinden tamamen kopmaya zorlanması kusur olarak ileri sürülebilir.
Aşırı Kıskançlık Nedeniyle Arkadaşlarla Görüşmeyi Yasaklamak Kusur Mudur?
Aşırı kıskançlık boşanma davalarında çoğu zaman başka davranışlarla birlikte gündeme gelmektedir.
Eşin kıskançlık gerekçesiyle diğer eşin bütün arkadaşlarıyla görüşmesini engellemesi, iş arkadaşlarıyla iletişimini sınırlaması, tek başına dışarı çıkmasına izin vermemesi veya sürekli kimlerle görüştüğünü sorgulaması evlilik birliği üzerinde ciddi baskı oluşturabilir.
Özellikle kıskançlığın sosyal hayatı kontrol etmeye dönüşmesi halinde davranış kusur değerlendirmesinde önem kazanabilir.
Eşin Tek Başına Dışarı Çıkmasına İzin Vermemek Kusur Sayılır Mı?
Eşlerden birinin diğer eşin tek başına dışarı çıkmasına sürekli engel olması da boşanma davasında değerlendirilebilir.
Evlilik, eşlerden birinin diğer eş üzerinde sınırsız kontrol yetkisi bulunduğu anlamına gelmez.
Alışverişe, arkadaş görüşmesine, aile ziyaretine veya sosyal etkinliğe katılmak isteyen eşin sürekli olarak engellenmesi ve her dışarı çıkışının diğer eşin iznine bağlanması baskıcı bir davranış niteliğine ulaşabilir.
Bu davranışların tehdit, hakaret veya fiziksel engellemeyle birlikte gerçekleşmesi halinde olayın ağırlığı daha da artabilir.
Eşin Arkadaşlarını Sürekli Kötülemesi Kusur Sayılır Mı?
Eşlerin birbirlerinin arkadaşlarını sevmek veya bütün sosyal çevresiyle yakın ilişki kurmak zorunda olduğu söylenemez.
Ancak diğer eşin bütün arkadaşlarını sürekli kötülemek, görüşmesini engellemek amacıyla tartışma çıkarmak veya eşin arkadaşlarıyla görüştüğü her durumda problem yaratmak farklı değerlendirilebilir.
Burada önemli olan, davranışların diğer eşin sosyal ilişkilerini fiilen sona erdirmeye yönelik sistematik bir baskıya dönüşüp dönüşmediğidir.
Eşin Telefonla Ailesiyle Görüşmesine Karışmak Kusur Sayılır Mı?
Eşin ailesiyle telefonla veya görüntülü olarak görüşmesine sürekli müdahale edilmesi de sosyal ilişkilerin sınırlandırılması kapsamında değerlendirilebilir.
Örneğin eşin anne ve babasını aramasına tepki gösterilmesi, telefon görüşmelerinin sürekli sorgulanması veya aile üyelerinin numaralarının engellenmesinin istenmesi gibi davranışlar başka vakıalarla birlikte değerlendirmeye alınabilir.
Tek seferlik tartışmalar yerine davranışın süreklilik kazanması ve diğer eş üzerinde baskı oluşturması önemlidir.
Eşin Arkadaş ve Akrabalarıyla Görüşmesini Engellemek Psikolojik Şiddet Sayılabilir Mi?
Eşin sosyal çevresinden sistematik biçimde koparılması, aile ve arkadaş ilişkilerinin kontrol altına alınması bazı somut olaylarda psikolojik şiddet niteliğinde değerlendirilebilir.
Özellikle eşin yalnızlaştırılması, kimlerle görüşeceğinin sürekli kontrol edilmesi, dışarı çıkmasının engellenmesi ve sosyal ilişkilerinin diğer eşin iznine bağlanması kişinin sosyal yaşamı üzerinde ciddi bir baskı oluşturabilir.
Boşanma davasında davranışın adı kadar somut olarak ne şekilde gerçekleştiğinin açıklanması önemlidir.
Bu nedenle “davalı psikolojik şiddet uygulamıştır” şeklindeki genel bir ifade yerine hangi arkadaşlarla veya aile üyeleriyle görüşmenin ne şekilde engellendiğinin anlatılması gerekir.
Eşin Ailesi Evliliğe Müdahale Ediyorsa Görüşmenin Sınırlandırılması Haklı Olabilir Mi?
Her aile ve akraba görüşmesinin engellenmesi otomatik olarak kusur kabul edilemez.
Eşin ailesinin evlilik birliğine sürekli müdahale etmesi, diğer eşe hakaret etmesi, eşler arasında tartışma çıkarması veya evlilik birliğinin huzurunu ciddi şekilde bozması durumunda eşlerden birinin bu ilişkilerin belirli ölçüde sınırlandırılmasını istemesi haklı görülebilir.
Burada önemli olan ölçülülüktür.
Belirli olaylar nedeniyle belirli bir kişiyle mesafe konulmasını istemek ile eşin bütün ailesi ve sosyal çevresiyle ilişkisini kesmeye zorlamak aynı şekilde değerlendirilemez.
Eşin Arkadaşlarıyla Görüşmesini Engellediği Nasıl İspatlanır?
Boşanma davasında “eşim arkadaşlarımla görüşmeme izin vermiyordu” şeklindeki soyut bir anlatım yerine somut olayların açıklanması gerekir.
Hangi arkadaş veya akrabalarla görüşmenin engellendiği, bu engellemenin ne şekilde gerçekleştiği, ne kadar süre devam ettiği ve bu nedenle hangi olayların yaşandığı mümkün olduğunca belirtilmelidir.
Taraflar arasındaki hukuka uygun şekilde elde edilmiş mesajlaşmalar, tanık anlatımları ve somut olayın özelliklerine göre diğer deliller kullanılabilir.
Örneğin eşin “annenlere gitmeyeceksin”, “arkadaşlarınla görüşmeni istemiyorum” veya benzeri ifadeler kullandığı hukuka uygun mesajlaşmalar iddianın ispatında önem taşıyabilir.
Tanıkla Sosyal Çevreden Uzaklaştırma İspatlanabilir Mi?
Tanık delili bu tür boşanma uyuşmazlıklarında önem taşıyabilir.
Eşin ailesini ziyaret etmesine engel olunduğunu doğrudan bilen, eve gelmelerinin istenmediğine şahit olan veya arkadaş görüşmeleri nedeniyle çıkan tartışmaları gören kişilerin anlatımları değerlendirilebilir.
Özellikle davacı eşin arkadaşları, kardeşleri veya anne ve babası olaylara doğrudan şahit olmuşlarsa gördükleri ve bildikleri somut olayları mahkemede anlatabilirler.
Tanıkların taraflardan birinden duydukları soyut anlatımlar yerine doğrudan gözlemledikleri olayları açıklamaları ispat açısından daha önemlidir.
WhatsApp Mesajları Delil Olabilir Mi?
Taraflar arasındaki hukuka uygun şekilde elde edilmiş WhatsApp ve diğer mesajlaşmalar bu iddianın ispatında kullanılabilir.
Eşin açık biçimde arkadaşlarla görüşmeyi yasakladığı, aile ziyaretine engel olduğu veya bu nedenle tehdit ve hakaret içeren ifadeler kullandığı mesajlar somut olay bakımından önemli olabilir.
Ancak boşanma davalarında dijital delillerin içeriği kadar nasıl elde edildiği de önem taşımaktadır.
Diğer eşin telefonunun şifresini kırmak veya özel hesaplarına hukuka aykırı şekilde erişmek suretiyle elde edilen materyaller ayrıca hukuka aykırı delil sorununa yol açabilir.
Eşin Sosyal Çevresinden Koparılması Tazminat Taleplerini Etkiler Mi?
Eşin arkadaş ve akrabalarıyla görüşmesinin engellenmesinin kusur olarak kabul edilmesi tek başına otomatik olarak maddi veya manevi tazminata hükmedileceği anlamına gelmez.
Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinde düzenlenen maddi ve manevi tazminat şartlarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Mahkeme boşanmaya neden olan olayların tamamını ve tarafların kusur durumlarını birlikte değerlendirir.
Sosyal çevreden uzaklaştırmanın yanında hakaret, tehdit, fiziksel şiddet, aşırı kıskançlık veya başka kusurlu davranışlar bulunması halinde bunların tamamı kusur ve tazminat değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
Boşanma Dilekçesinde Arkadaş ve Akrabalarla Görüşmenin Engellenmesi Nasıl Anlatılmalıdır?
Boşanma dilekçesinde “davalı beni ailemle ve arkadaşlarımla görüştürmedi” şeklindeki genel bir anlatımla yetinilmemesi gerekir.
Davranışların somutlaştırılması önemlidir.
Örneğin eşin evlilikten sonra diğer eşin arkadaşlarıyla görüşmesini yasakladığı, ailesini ziyaret etmek istediğinde tartışma çıkardığı, anne ve babasının müşterek konuta gelmesine izin vermediği veya aile ziyaretleri sonrasında günlerce iletişim kurmayarak diğer eşi cezalandırdığı iddia ediliyorsa bunlar ayrı ayrı açıklanmalıdır.
Aynı şekilde bu davranışların hangi dönemden itibaren başladığı ve ne kadar sürdüğü de mümkün olduğunca belirtilmelidir.
Böylece sosyal çevreden uzaklaştırma iddiası soyut bir şikâyet olmaktan çıkarılarak somut kusur vakıaları halinde mahkemenin değerlendirmesine sunulabilir.
Sonuç
Eşin diğer eşin arkadaşlarıyla, anne ve babasıyla, kardeşleriyle veya diğer yakınlarıyla görüşmesini haklı bir neden bulunmaksızın sürekli olarak engellemesi boşanma davasında kusur olarak değerlendirilebilir.
Özellikle eşin sosyal çevresinden tamamen koparılması, arkadaşlarıyla görüşmesinin yasaklanması, ailesini ziyaret etmesine veya tek başına dışarı çıkmasına engel olunması ve bütün sosyal ilişkilerinin diğer eş tarafından kontrol edilmeye çalışılması evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olabilecek davranışlar arasında yer alabilir.
Bununla birlikte belirli bir aile üyesinin veya arkadaşın evlilik birliğine ciddi şekilde zarar veren davranışlarının bulunması halinde bu kişiyle ilişkilerin makul ölçüde sınırlandırılmasının istenmesi farklı değerlendirilmelidir.
Bu nedenle boşanma davasında asıl önemli olan yalnızca “görüştürmedi” iddiası değil; kiminle görüşmenin engellendiği, bunun hangi nedenle ve ne şekilde yapıldığı, davranışın sürekliliği ve eşin sosyal hayatı üzerindeki etkisidir.
Umut Hukuk ve Danışmanlık
Av. Umutcan SARIKAYA
Telefon: 0542 547 48 51
Telefon: 0542 141 48 51
Adres: Gökevler Mah. 539 Sok. Oğuzkent Sitesi 1-F-8, Esenyurt / İstanbul
Web: avukatumutsarikaya.com
Esenyurt, Beylikdüzü, Bahçeşehir, Büyükçekmece, Avcılar, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde boşanma davası, çekişmeli boşanma davası, eşin ailesi ve arkadaşlarıyla görüşmesinin engellenmesi, sosyal çevreden uzaklaştırma, aşırı kıskançlık ve baskıcı davranışlar, psikolojik şiddet, evlilik birliğinin temelinden sarsılması, boşanmada kusur tespiti, maddi ve manevi tazminat, nafaka, velayet, mal paylaşımı, boşanma davalarında deliller ve diğer aile hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmaktadır.
