Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra mal varlığının kime ve nasıl kalacağını belirlemesini sağlayan en önemli hukuki araçtır. Ancak kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulmadan hazırlanan bir vasiyetname, mirasçıların açacağı bir davayla iptal edilebilir. Bu yazıda vasiyetname türlerini, geçerlilik şartlarını ve vasiyetnamenin iptali davasını açıklıyoruz.
Vasiyetname Yapabilmenin Şartları
Türk Medeni Kanunu m.502’ye göre vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Vasiyetname yapan kişi, saklı paylı mirasçıların paylarına dokunmadan mal varlığının geri kalan kısmında (tasarruf nisabı) dilediği gibi tasarrufta bulunabilir.
Vasiyetname Türleri
1. Resmi Vasiyetname (TMK m.532)
Resmi vasiyetname; noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkilendirilmiş bir resmi memur önünde, iki tanık katılımıyla düzenlenir. Uygulamada en güvenli yöntem olarak kabul edilir; çünkü vasiyetçinin ehliyeti ve iradesi resmi görevli tarafından değerlendirilir ve belgenin kaybolma riski düşüktür.
2. El Yazılı Vasiyetname (TMK m.538)
El yazılı vasiyetnamenin baştan sona vasiyetçinin kendi el yazısıyla yazılması, düzenlendiği yıl, ay ve günün belirtilmesi ve imzalanması gerekir. Bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanan metin el yazılı vasiyetname sayılmaz. El yazılı vasiyetname saklanmak üzere notere, sulh hâkimine veya resmi memura bırakılabilir.
3. Sözlü Vasiyetname (TMK m.539)
Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, salgın hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlarda, diğer şekillerde vasiyetname yapılması mümkün değilse sözlü vasiyetname yapılabilir. Vasiyetçi son arzusunu iki tanığa anlatır; tanıklar bunu derhal yazıya geçirip sulh veya asliye hukuk mahkemesine teslim etmelidir. Olağanüstü durum ortadan kalktıktan sonra bir ay geçerse sözlü vasiyetname hükümsüz hale gelir.
Vasiyetnamenin Açılması
Miras bırakanın ölümünden sonra, ele geçen vasiyetnamenin gecikmeksizin sulh hukuk mahkemesine teslim edilmesi gerekir. Mahkeme vasiyetnameyi açar, ilgililere okur ve bir örneğini mirasçılara tebliğ eder. Vasiyetnamenin açılması, içeriğinin geçerli olduğu anlamına gelmez; itiraz ve iptal hakları saklıdır.
Vasiyetnamenin İptali Davası
TMK m.557’ye göre vasiyetname şu sebeplerle iptal edilebilir:
- Vasiyetçinin tasarruf ehliyetine sahip olmadığı bir sırada yapılması (örneğin ileri derecede demans),
- Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılması,
- İçeriğinin, konulan şart veya yüklemelerin hukuka veya ahlaka aykırı olması,
- Kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulmamış olması.
İptal Davası Süreleri
TMK m.559’a göre iptal davası, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde vasiyetnamenin açılması tarihinden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır. İyiniyetli olmayan davalılara karşı bu süre 20 yıldır. İptal sebebi, def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Yetkili ve Görevli Mahkeme
İptal davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi, yetkili mahkeme ise miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Esenyurt, Beylikdüzü ve Büyükçekmece için bu genellikle Büyükçekmece Adliyesi’dir.
Vasiyetname ile Saklı Pay İlişkisi
Şekil bakımından geçerli bir vasiyetname, saklı paylı mirasçıların payını zedeliyorsa iptal değil tenkis davası gündeme gelir. Bu iki dava sıklıkla birlikte açılır. Ayrıntılı bilgi için tenkis davası ve saklı pay oranları yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Noterde vasiyetname yapmak zorunlu mu?
Hayır. El yazılı vasiyetname de kanunen geçerlidir. Ancak resmi vasiyetname ispat ve saklama açısından daha güvenli kabul edilir.
Vasiyetname ile bir çocuğu mirastan tamamen çıkarabilir miyim?
Saklı paylı mirasçılar ancak TMK m.510’da sayılan ağır suç işleme veya aile hukukundan doğan yükümlülükleri önemli ölçüde yerine getirmeme gibi sebeplerle mirasçılıktan çıkarılabilir. Aksi halde saklı payını tenkis davasıyla talep edebilir.
Vasiyetname sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Vasiyetçi, yeni bir vasiyetname yaparak veya mevcut vasiyetnameyi yok ederek dilediği zaman değişiklik yapabilir.
Vasiyetnamenin iptali davası ne zaman açılmalı?
İptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır.
Hukuki Destek ve İletişim
Esenyurt, Beylikdüzü, Büyükçekmece ve Bahçeşehir başta olmak üzere İstanbul Avrupa Yakası’nda bu konuda hukuki bilgi almak veya dosyanızı değerlendirmek için iletişim sayfamızdan Av. Umut Sarıkaya’ya ulaşabilirsiniz. İlgili sayfalar: miras hukuku, Beylikdüzü avukat, Bahçeşehir avukat.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işleminizden önce bir avukata danışmanız önerilir.
