“Babam ölmeden önce evi kardeşime satmış gibi gösterdi, ama aslında para alınmadı.” Miras davalarında en sık karşılaştığımız şikâyetlerden biri budur. Hukuki adı muris muvazaası olan bu durum, halk arasında mirastan mal kaçırma olarak bilinir. Bu yazıda muris muvazaası davasının şartlarını, ispat yollarını ve dava sürecini açıklıyoruz.
Muris Muvazaası Nedir?
Muris muvazaası, miras bırakanın (murisin) mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği bir malı tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstererek devretmesidir. Görünürdeki satış işlemi tarafların gerçek iradesini yansıtmadığı için muvazaalıdır; gizlenen bağış ise tapuda resmi şekilde yapılmadığı için geçersizdir. Bu konudaki temel kaynak, Yargıtay’ın 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararıdır.
Muris Muvazaası Davasının Şartları
- Devredilen malın genellikle tapuya kayıtlı bir taşınmaz olması,
- Devrin görünürde satış veya bakım sözleşmesi şeklinde yapılmış olması,
- Miras bırakanın gerçek amacının mirasçılardan mal kaçırmak olması,
- Davacının, miras bırakanın yasal mirasçısı olması.
Gerçekten bedel ödenmiş bir satışta ya da miras bırakanın makul ve kabul edilebilir bir nedenle (örneğin bakım karşılığı, borç ödeme) yaptığı devirde muvazaa kabul edilmez.
Mal Kaçırma Kastı Nasıl İspatlanır?
Muvazaa iddiası tanık dahil her türlü delille ispat edilebilir. Mahkemeler özellikle şu ölçütlere bakar:
- Satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında açık oransızlık olup olmadığı,
- Alıcının bedeli ödeyecek ekonomik gücünün bulunup bulunmadığı,
- Miras bırakanın taşınmazı satmak için bir ihtiyacının olup olmadığı,
- Miras bırakan ile mirasçılar arasındaki ilişkiler, küslükler, ikinci evlilik gibi yaşam deneyimine uygun nedenler,
- Satıştan sonra miras bırakanın taşınmazı kullanmaya devam edip etmediği,
- Para transferini gösteren banka kayıtlarının varlığı.
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süre Var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Ancak dava ancak miras bırakanın ölümünden sonra açılabilir; miras bırakan hayattayken mirasçıların bu davayı açma hakkı yoktur. Dava, terditli olarak tenkis istemini de içeriyorsa tenkis için öngörülen 1 ve 10 yıllık sürelere dikkat edilmelidir. Ayrıntılar için tenkis davası yazımıza bakabilirsiniz.
Yetkili ve Görevli Mahkeme
Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Taşınmazın aynına ilişkin bir dava olduğundan yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir ve bu yetki kesindir (HMK m.12). Örneğin Esenyurt, Beylikdüzü veya Büyükçekmece’deki bir daire için dava Büyükçekmece Adliyesi’nde; Bahçeşehir’deki bir taşınmaz için ise kural olarak Küçükçekmece Adliyesi’nde açılır.
Dava Sonucunda Ne Olur?
Davanın kabulü halinde, muvazaalı devredilen taşınmazın tapusu davacının miras payı oranında iptal edilir ve davacı adına tescil edilir. Her mirasçı kendi payı için dava açabilir; tüm mirasçıların birlikte dava açması zorunlu değildir. Dava açılırken taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesini önlemek için tedbir şerhi talep edilmesi önemlidir.
Arabuluculuk Zorunlu mu?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davaları zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir. Ancak aynı taşınmazla ilgili ortaklığın giderilmesi davası açılacaksa, bu dava için arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Bkz. ortaklığın giderilmesi davası.
Sıkça Sorulan Sorular
Muris muvazaası davası ne kadar sürer?
Tanık dinlenmesi, keşif ve bilirkişi incelemesine bağlı olarak ilk derece aşaması genellikle 1-2 yıl sürebilir; istinaf ve temyiz aşamalarıyla bu süre uzayabilir.
Babam hayattayken dava açabilir miyim?
Hayır. Muris muvazaası davası ancak miras bırakanın ölümünden sonra mirasçılar tarafından açılabilir.
Zamanaşımı var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi değildir.
Banka hesabındaki para için muris muvazaası davası açılabilir mi?
Muris muvazaası esas olarak tapulu taşınmazlar için uygulanır. Para ve menkul devirlerinde ise tenkis veya terekeye iade gibi farklı yollar değerlendirilir.
Hukuki Destek ve İletişim
Esenyurt, Beylikdüzü, Büyükçekmece ve Bahçeşehir başta olmak üzere İstanbul Avrupa Yakası’nda bu konuda hukuki bilgi almak veya dosyanızı değerlendirmek için iletişim sayfamızdan Av. Umut Sarıkaya’ya ulaşabilirsiniz. İlgili sayfalar: miras hukuku, Büyükçekmece avukat, Bahçeşehir avukat.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işleminizden önce bir avukata danışmanız önerilir.
