İş yerinde veya iş sebebiyle yaşanan bir kaza, çalışan için hem sağlık hem de gelir kaybı anlamına gelir. Peki iş kazası tazminatı nasıl alınır, hangi kalemler talep edilebilir ve ne kadar süre içinde dava açılmalıdır? Bu yazıda iş kazasının tanımından işverenin yükümlülüklerine, tazminat türlerinden zamanaşımına kadar bilmeniz gerekenleri anlatıyoruz.
İş Kazası Nedir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesine göre iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada veya işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle meydana gelen ve sigortalıyı bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olaydır. Kanun ayrıca şu durumları da iş kazası sayar:
- İşveren tarafından görevle başka bir yere gönderilme sırasında yaşanan kazalar,
- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda yaşanan kazalar,
- Sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmesi sırasında yaşanan kazalar.
Önemli olan, olay ile iş arasında uygun illiyet (nedensellik) bağının bulunmasıdır.
İş Kazasından Sonra İlk Yapılması Gerekenler
- Tedavi olun ve kayıt oluşturun: Hastaneye başvurun; kayıtlarda kazanın iş sırasında olduğunun belirtilmesine dikkat edin.
- Kazayı işverene bildirin: İşveren, iş kazasını 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür.
- Delilleri koruyun: Olay yeri fotoğrafları, tanık bilgileri, kamera kayıtları ve iş güvenliği eğitim belgeleri önemlidir.
- Bildirim yapılmadıysa SGK’ya başvurun: İşveren bildirim yapmazsa, çalışan da SGK’ya başvurarak kazanın tespitini isteyebilir.
- Raporları saklayın: İstirahat raporları ve ilerleyen süreçte alınacak maluliyet (meslekte kazanma gücü kaybı) raporu tazminat hesabının temelidir.
İş Kazasında Hangi Tazminatlar Talep Edilebilir?
Maddi tazminat
Geçici ve sürekli iş göremezlik nedeniyle oluşan kazanç kaybı, tedavi ve bakım giderleri ile ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararları kapsar. Hesaplamada çalışanın ücreti, yaşı, maluliyet oranı ve işverenin kusur oranı dikkate alınır.
Manevi tazminat
Kazanın yarattığı acı, elem ve yaşam kalitesindeki düşüş karşılığında talep edilir. Miktarı, Türk Borçlar Kanunu uyarınca hâkimin takdirine bağlıdır; kusur durumu, yaralanmanın ağırlığı ve tarafların durumu gözetilir.
Destekten yoksun kalma tazminatı
Ölümlü iş kazalarında, ölen çalışanın desteğinden yoksun kalan eş, çocuklar ve diğer yakınlar tarafından talep edilir. Ayrıca ölen kişinin yakınları kendi adlarına manevi tazminat da isteyebilir.
İşverenin Sorumluluğu ve Kusur Oranı
İşveren, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında gerekli tüm önlemleri almak, çalışanlara eğitim vermek ve koruyucu ekipman sağlamakla yükümlüdür. Tazminat davasında bilirkişi tarafından işveren, çalışan ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranları belirlenir. Çalışanın kusuru varsa tazminattan bu oranda indirim yapılabilir; ancak çalışanın kusurlu olması, işverenin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz.
SGK’nın çalışana bağladığı gelir ve yaptığı ödemeler, mükerrer ödeme olmaması için tazminat hesabında dikkate alınır. İşverenin kastı veya ağır ihmali varsa SGK, yaptığı ödemeleri işverene rücu edebilir.
Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk
İş kazasından kaynaklanan tazminat davalarında görevli mahkeme iş mahkemesidir. İşçi alacaklarının aksine, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır; yani dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu yoktur. Hangi iş davalarında arabuluculuğun zorunlu olduğunu dava şartı arabuluculuk yazımızda bulabilirsiniz.
İş Kazası Tazminatında Zamanaşımı
İş kazasından doğan tazminat taleplerinde genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Yargıtay uygulamasında bu süre, kural olarak zararın kesin olarak belirlendiği, yani maluliyet oranının kesinleştiği tarihten itibaren başlatılır. Olay aynı zamanda suç teşkil ediyor ve ceza zamanaşımı daha uzunsa, bu süre de uygulanabilir. Haklarınızı kaybetmemek için süreç başlar başlamaz hukuki destek almanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
İşe giderken yaşanan kaza iş kazası sayılır mı?
İşverenin sağladığı servis aracıyla toplu taşıma sırasında yaşanan kazalar kanunen iş kazası sayılır. Kendi imkânlarınızla işe gidip gelirken yaşanan kazaların değerlendirilmesi ise somut olayın özelliklerine göre değişir; bu durumda trafik kazası hükümleri de devreye girebilir. Ayrıntılar için trafik kazası tazminatı rehberimize bakabilirsiniz.
Sigortasız (kayıt dışı) çalışan iş kazası tazminatı alabilir mi?
Evet. Sigortasız çalışma, iş kazası tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz. Hizmet tespiti ve iş kazası tespiti davalarıyla birlikte haklarınızı talep edebilirsiniz.
İşten çıkarılırsam tazminat hakkım kaybolur mu?
Hayır. İş kazası tazminatı, iş sözleşmesinin devam edip etmemesinden bağımsızdır. Ayrıca kıdem ve ihbar gibi işçilik alacaklarınız da ayrıca değerlendirilmelidir.
Maluliyet oranı nasıl belirlenir?
SGK sağlık kurulu veya mahkemenin yönlendirdiği yetkili kurumlar tarafından, ilgili yönetmelik esas alınarak meslekte kazanma gücü kaybı oranı belirlenir. Bu orana itiraz edilebilir.
Beylikdüzü ve Esenyurt’ta İş Kazası Avukatı
İş kazası tazminat davaları; tespit davası, kusur ve maluliyet raporları ile aktüerya hesabı gibi teknik aşamalar içerir. Av. Umut Sarıkaya Hukuk Bürosu olarak Beylikdüzü, Esenyurt, Büyükçekmece ve Bahçeşehir’de iş kazası ve işçi alacakları davalarında çalışanlara hukuki destek sağlıyoruz.
Randevu için 0542 547 48 51 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
İlgili Yazılar
- Dava Şartı Arabuluculuk Hangi Davalarda Zorunlu? Süreç, Süre ve Sonuçları
- Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Şartlar, Giydirilmiş Ücret ve Zamanaşımı
- Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır ve Nasıl İspatlanır? (2026 Rehberi)
- İşe İade Davası: Şartları, 1 Aylık Arabuluculuk Süresi ve Alınabilecek Tazminatlar
İşçi alacakları, işe iade ve tazminat davalarında destek almak için iş hukuku sayfamızı inceleyebilir, Esenyurt avukat sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
