Esenyurt, Beylikdüzü ve Büyükçekmece; organize sanayi bölgeleri, lojistik depoları ve yoğun ticari hayatıyla İstanbul’da çalışan nüfusun en kalabalık olduğu bölgeler arasındadır. Bu nedenle bölgede en çok merak edilen iş hukuku konularından biri kıdem tazminatıdır. Bu yazıda kıdem tazminatına hak kazanma şartlarını, hesaplama yöntemini ve dava sürecini açıklıyoruz.
Kıdem Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı, belirli bir süre çalışan işçinin iş sözleşmesinin kanunda sayılan hallerle sona ermesi durumunda işveren tarafından ödenen bir tazminattır. Halen 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi ile düzenlenmektedir.
Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları
- Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olmak,
- İş sözleşmesinin aşağıdaki hallerden biriyle sona ermesi:
- İşveren tarafından, işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı dışında bir sebeple feshedilmesi,
- İşçi tarafından haklı nedenle feshedilmesi (ücretin ödenmemesi, fazla mesainin ödenmemesi, SGK priminin eksik yatırılması, mobbing vb.),
- Muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılma,
- Emeklilik veya yaş dışındaki şartları tamamlayarak (prim günü ve sigortalılık süresi) SGK’dan alınan yazıyla ayrılma,
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması,
- İşçinin ölümü (bu durumda tazminat mirasçılarına ödenir).
Haklı bir neden olmadan istifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz. Ancak istifa dilekçesinde haklı neden belirtilmişse veya istifa aslında işverenin baskısıyla alınmışsa durum farklı değerlendirilebilir.
Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de oranlama yapılır.
Giydirilmiş Brüt Ücret Nedir?
Hesaplamada çıplak brüt maaşın yanında işçiye düzenli olarak sağlanan ve para ile ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır: yemek yardımı, yol yardımı, düzenli prim ve ikramiyeler, yakacak yardımı gibi. Fazla mesai ücreti ise düzenli değilse giydirilmiş ücrete dahil edilmez.
Kıdem Tazminatı Tavanı
Bir yıllık kıdem tazminatı tutarı, devlet memurlarına ödenen en yüksek emekli ikramiyesini geçemez. Bu tavan her yıl ocak ve temmuz aylarında güncellenir; hesaplama yapılırken fesih tarihinde geçerli olan tavan esas alınır.
Örnek Hesaplama
Giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan ve 5 yıl 6 ay çalışan bir işçi için (tavanın aşılmadığı varsayımıyla): 5 yıl × 40.000 TL = 200.000 TL; 6 ay için 40.000 × 6/12 = 20.000 TL; toplam brüt kıdem tazminatı 220.000 TL olur. Bu tutardan yalnızca damga vergisi kesilir; gelir vergisi kesilmez.
Kıdem Tazminatı Ödenmezse Ne Yapılır?
1. Zorunlu Arabuluculuk
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca kıdem tazminatı alacağı için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvuru, işçinin veya işverenin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.
2. İş Mahkemesinde Dava
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanak ile birlikte iş mahkemesinde dava açılır. Esenyurt, Beylikdüzü ve Büyükçekmece’deki işyerleri için yetkili mahkeme genellikle Büyükçekmece Adliyesi’ndeki iş mahkemesidir; ayrı iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Davada bordrolar, banka kayıtları, SGK hizmet dökümü ve tanık beyanları önemli delillerdir.
Zamanaşımı ve Faiz
25.10.2017 tarihinden sonra sona eren iş sözleşmeleri için kıdem tazminatı alacağında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Ödenmeyen kıdem tazminatına, fesih tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Haklı bir neden olmadan istifa eden işçi kural olarak alamaz. Ancak ücretin ödenmemesi, fazla mesainin karşılanmaması gibi haklı nedenlerle yapılan fesihte kıdem tazminatı talep edilebilir.
Kıdem tazminatı için kaç yıl çalışmak gerekir?
Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olmak gerekir.
Kıdem tazminatından vergi kesilir mi?
Tavanı aşmayan kıdem tazminatından gelir vergisi kesilmez, yalnızca damga vergisi kesilir.
Arabuluculuğa başvurmadan dava açabilir miyim?
Hayır. Kıdem tazminatı gibi işçi alacaklarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır; aksi halde dava usulden reddedilir.
Hukuki Destek ve İletişim
Esenyurt, Beylikdüzü, Büyükçekmece ve Bahçeşehir başta olmak üzere İstanbul Avrupa Yakası’nda bu konuda hukuki bilgi almak veya dosyanızı değerlendirmek için iletişim sayfamızdan Av. Umut Sarıkaya’ya ulaşabilirsiniz. İlgili sayfalar: iş hukuku, Esenyurt avukat, Beylikdüzü avukat.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işleminizden önce bir avukata danışmanız önerilir.
